Wat is het kernverschil tussen cassatie en herziening?
Cassatie is gericht tegen een uitspraak die nog niet onherroepelijk is, en beoordeelt of het recht juist is toegepast en of de procedure juist is verlopen. Herziening is juist gericht tegen een uitspraak die al onherroepelijk is: de gewone rechtsmiddelen, waaronder cassatie, zijn dan al uitgeput of de termijnen daarvoor zijn verstreken.
Wat is een novum?
Herziening ten voordele van de gewezen verdachte is alleen mogelijk op grond van specifieke gronden, waarvan het novum de belangrijkste is: een gegeven dat ten tijde van het onderzoek op de terechtzitting niet bekend was bij de rechter en dat op zichzelf, of in samenhang met eerder geleverd bewijs, niet had kunnen samengaan met de bewezenverklaring. Ook tegenstrijdige onherroepelijke uitspraken en een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens kunnen onder omstandigheden een grond voor herziening opleveren.
Hoe verloopt een herzieningsprocedure?
Een herzieningsaanvraag kan worden aangevraagd door een veroordeeld persoon, de procureur-generaal bij de Hoge Raad of, na het overlijden, de bepaalde nabestaanden van een veroordeelde. In zware zaken kan een gewezen verdachte, via zijn advocaat, de procureur-generaal vooraf verzoeken een nader onderzoek in te stellen naar de mogelijke aanwezigheid van een novum; de Adviescommissie afgesloten strafzaken (ACAS) adviseert de procureur-generaal hierover. Wijst de Hoge Raad de herzieningsaanvraag toe, dan vernietigt hij de eerdere uitspraak en verwijst hij de zaak voor hernieuwde behandeling.
Kan ik na een afgewezen cassatieberoep alsnog herziening aanvragen?
Ja, in beginsel wel, maar alleen als aan de strenge voorwaarden voor herziening is voldaan, met name de aanwezigheid van een echt novum. Herziening is geen herkansing om argumenten die al in cassatie zijn beoordeeld, of die daarin hadden kunnen worden aangevoerd, opnieuw naar voren te brengen.
Veelgestelde vragen
Kan ik tegelijk cassatie en herziening aanvragen?
Nee, herziening is pas mogelijk tegen een al onherroepelijke uitspraak; zolang cassatie nog loopt of nog mogelijk is, is er nog geen sprake van een onherroepelijke uitspraak.
Is nieuw bewijs altijd een novum?
Niet automatisch; het moet gaan om een gegeven dat niet bekend was bij de eerdere berechting en dat het ernstige vermoeden wekt dat de uitkomst van de zaak anders zou zijn geweest.
Wie beoordeelt of er sprake is van een novum?
Uiteindelijk de Hoge Raad; de procureur-generaal en, in zware zaken, de ACAS spelen een adviserende en onderzoekende rol voorafgaand aan die beoordeling.
Kan een uitspraak van het EHRM ook tot herziening leiden?
Ja, een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens waarin een schending wordt vastgesteld, kan onder voorwaarden een aparte grond voor herziening opleveren.
