Hoeveel vrijheid heeft de rechter bij het bepalen van de straf?
De feitenrechter heeft een grote mate van vrijheid om, binnen de wettelijke grenzen, de straf te bepalen die hij passend acht. Dit wordt ook wel de straftoemetingsvrijheid genoemd. De Hoge Raad toetst in cassatie niet of de opgelegde straf naar zijn eigen oordeel juist is; dat zou een feitelijke herbeoordeling zijn, en die is aan de Hoge Raad niet voorbehouden.
Wat toetst de Hoge Raad dan wel?
De Hoge Raad toetst of de strafmotivering voldoet aan de daaraan te stellen eisen, in het bijzonder of de motivering begrijpelijk is en of het hof voldoende is ingegaan op een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt van de verdediging over de straf, bijvoorbeeld een beroep op bijzondere persoonlijke omstandigheden, een lange overschrijding van de redelijke termijn, of relevante recidive- of proportionaliteitsargumenten.
In welke gevallen komt een strafmotiveringsklacht vaker voor?
Veelvoorkomende situaties waarin een cassatieklacht over de strafmotivering kansrijk kan zijn:
- Het hof is niet, of onvoldoende gemotiveerd, ingegaan op een uitdrukkelijk onderbouwd strafmaatverweer.
- Uit de motivering blijkt niet in welke mate rekening is gehouden met een overschrijding van de redelijke termijn.
- De strafmotivering is innerlijk tegenstrijdig of sluit niet aan op de vastgestelde feiten en omstandigheden.
Wat gebeurt er als een strafmotiveringsklacht slaagt?
Bij een geslaagde klacht over de strafmotivering vernietigt de Hoge Raad doorgaans alleen de strafoplegging, en niet de gehele bestreden uitspraak. De zaak wordt dan voor de strafoplegging teruggewezen naar een gerechtshof, dat opnieuw, met een deugdelijke motivering, een straf moet bepalen.
Veelgestelde vragen
Kan ik in cassatie klagen dat mijn straf te hoog is?
Niet als zodanig, tenzij het toepasselijke strafmaximum is overschreden; de Hoge Raad toetst niet de hoogte van de straf zelf, maar wel of de motivering daarvan aan de eisen voldoet.
Moet de rechter op elk argument van de verdediging over de strafmaat ingaan?
Niet op elk argument afzonderlijk, maar wel op een uitdrukkelijk onderbouwd standpunt; hoe concreter en specifieker het argument, hoe meer van de rechter mag worden verwacht.
Kan de straf na terugverwijzing hoger uitvallen?
Ja, dit is in beginsel mogelijk, al ligt dat doorgaans niet voor de hand; bespreek dit risico vooraf met uw cassatieadvocaat.
Geldt dit ook voor bijkomende straffen of maatregelen?
Ja, ook de motivering van bijkomende straffen en maatregelen, zoals een ontzegging van de rijbevoegdheid, kan in cassatie worden getoetst op begrijpelijkheid.
