Wat houdt het ondervragingsrecht in?
Artikel 6 EVRM waarborgt het recht van de verdachte op een eerlijk proces, waaronder het recht om getuigen à charge (belastend) te (laten) ondervragen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens beoordeelt uiteindelijk of het strafproces in zijn geheel eerlijk is verlopen; de Hoge Raad heeft in zijn overzichtsarresten uit 2017 uiteengezet hoe de Nederlandse rechtspraktijk zich hiertoe verhoudt.
Waarover kan in cassatie worden geklaagd?
In de cassatieprocedure kan alleen worden geklaagd over:
- De beslissing van het gerechtshof om een ter terechtzitting verschenen getuige niet te horen.
- De afwijzing door het gerechtshof van een verzoek om een niet-verschenen getuige op te roepen.
- Het verzuim van het gerechtshof om op zo’n verzoek te beslissen.
Hoe toetst de Hoge Raad de afwijzing van een getuigenverzoek?
De Hoge Raad toetst niet zelf of het hof de getuige terecht niet heeft gehoord, maar beoordeelt of de afwijzing begrijpelijk is, gelet op wat aan het verzoek ten grondslag is gelegd en de gronden waarop het is afgewezen. Daarbij is onder meer van belang in welk stadium van de procedure het verzoek is gedaan en hoe overtuigend het is onderbouwd.
Waarom is een goede onderbouwing van het verzoek zo belangrijk?
De verdediging moet bij het oorspronkelijke verzoek tot het horen van een getuige motiveren waarom het horen van die getuige van belang is voor een door de rechter te nemen beslissing (met uitzondering van een zogenoemde ‘Keskin’-getuige; HR 20 april 2021, ECLI:NL:HR:2021:576). Een verzoek dat destijds onvoldoende is onderbouwd, is in cassatie lastiger met succes aan te vechten, ook al blijkt achteraf dat de getuige mogelijk relevant bewijs had kunnen leveren.
Veelgestelde vragen
Kan ik in cassatie klagen dat de Rechtbank een getuige niet heeft gehoord?
Nee, in cassatie kan alleen worden geklaagd over beslissingen van het gerechtshof zelf, niet over beslissingen van een eerdere instantie.
Wat als een belastende verklaring wel in het dossier zit, maar de getuige nooit is gehoord?
Dit kan onder omstandigheden een schending van het ondervragingsrecht opleveren, zeker als die verklaring een beslissende rol speelt in het bewijs en de verdediging ten overstaan van het gerechtshof om een verhoor van de betreffende getuige heeft verzocht.
Wat gebeurt er als deze cassatieklacht slaagt?
Vaak wordt de zaak teruggewezen naar een gerechtshof, dat de getuige dan alsnog moet horen of het bewijs opnieuw moet beoordelen.
