Wat betekent schorsende werking precies?
Het uitgangspunt in het Nederlandse strafprocesrecht is dat het instellen van een rechtsmiddel, zoals hoger beroep of cassatieberoep, de tenuitvoerlegging van de uitspraak opschort (artikel 6.1.16 lid 1 Sv). Dit is het spiegelbeeld van de situatie in bijvoorbeeld het bestuursrecht, waar een rechtsmiddel juist in beginsel geen schorsende werking heeft. Voor u betekent dit dat het Openbaar Ministerie een door het gerechtshof opgelegde straf niet zomaar ten uitvoer kan leggen zolang uw cassatieberoep nog loopt.
Waarom kan ik dan toch vastzitten?
Er zijn twee belangrijke situaties waarin u ondanks de schorsende werking van cassatieberoep toch vastzit of blijft vastzitten:
- U zat al in voorlopige hechtenis. Als u voorafgaand aan de uitspraak van het gerechtshof al in voorlopige hechtenis zat en het gerechtshof legt u een vrijheidsbenemende straf van langere duur dan de voorlopige hechtenis op, dan kan die voorlopige hechtenis blijven voortduren tijdens de cassatieprocedure. U zit dan feitelijk vast, niet omdat de straf al ten uitvoer wordt gelegd, maar omdat de gronden voor voorlopige hechtenis (bijvoorbeeld vluchtgevaar of het gevaar van herhaling) nog steeds aanwezig worden geacht.
- Dadelijke uitvoerbaarheid van bijzondere voorwaarden. In bepaalde gevallen, bijvoorbeeld bij een opgelegde opneming in een zorginstelling, kan de rechter onder bepaalde omstandigheden (artikel 14e Sr) bepalen dat bijzondere voorwaarden direct uitvoerbaar zijn, ook als de uitspraak nog niet onherroepelijk is. Dit is een wettelijke uitzondering op de schorsende werking van rechtsmiddelen.
Wat als ik nog niet vastzat op het moment van de uitspraak van het gerechtshof?
Zat u niet in voorlopige hechtenis en legt het gerechtshof u alsnog een gevangenisstraf op, dan wordt u door het instellen van cassatieberoep in beginsel niet alsnog aangehouden om die straf te ondergaan. De eventuele tenuitvoerlegging van de straf zelf wacht op de uitkomst van de cassatieprocedure.
Wat gebeurt er als mijn cassatieberoep te laat is ingesteld?
Als het Openbaar Ministerie van oordeel is dat het rechtsmiddel te laat is ingesteld, kan het alsnog overgaan tot tenuitvoerlegging van de straf, ook al loopt er formeel een cassatieberoep. Dit onderstreept hoe belangrijk het is om de cassatietermijn van twee weken strikt in de gaten te houden.
Lees ook: Hoe lang duurt een cassatieprocedure gemiddeld? »
Wat kunt u zelf doen?
Enkele praktische aandachtspunten:
- Bespreek uw specifieke situatie, en met name of u al in voorlopige hechtenis zit, zo snel mogelijk met een cassatieadvocaat.
- Zit u in voorlopige hechtenis, dan kan (opnieuw) een verzoek tot schorsing van de voorlopige hechtenis bij het gerechtshof worden ingediend.
- Laat u niet verrassen: vraag expliciet na wat de gevolgen van uw cassatieberoep zijn voor uw huidige detentiesituatie.
Veelgestelde vragen
Betekent schorsende werking dat ik automatisch vrijkom als ik in cassatie ga?
Nee. Schorsende werking betekent dat de opgelegde straf niet ten uitvoer wordt gelegd zolang de procedure loopt; het betekent niet automatisch dat een lopende voorlopige hechtenis wordt beëindigd.
Kan ik om schorsing van mijn voorlopige hechtenis vragen tijdens de cassatieprocedure?
Ja, ook tijdens de cassatiefase kan een verzoek tot opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis worden ingediend, dat wordt beoordeeld door het gerechtshof.
Geldt de schorsende werking ook voor een opgelegde taakstraf of geldboete?
Ja, ook de tenuitvoerlegging van een taakstraf of geldboete wordt in beginsel opgeschort zolang de cassatieprocedure loopt.
Wat als de uitspraak van het gerechtshof dadelijk uitvoerbaar is verklaard?
Bij bepaalde bijzondere voorwaarden kan de rechter dadelijke uitvoerbaarheid bevelen; die voorwaarden gelden dan al tijdens de cassatieprocedure, ook al is de uitspraak nog niet onherroepelijk.
Verandert er iets aan mijn situatie als de Hoge Raad de zaak terugverwijst?
Ja, na terugverwijzing beoordeelt het gerechtshof de zaak opnieuw, waarbij ook de vraag naar voortzetting van eventuele voorlopige hechtenis opnieuw aan de orde kan komen.
