Co to jest niebezpieczna jazda?
Ustawa o ruchu drogowym z 1994 r. zawiera kilka przepisów zakazujących niebezpiecznej jazdy. Przede wszystkim każdemu zabrania się zachowania na drodze w sposób powodujący zagrożenie. Zabronione jest również zachowanie, które może spowodować zagrożenie. Ponadto karalne jest również zachowanie na drodze, które powoduje lub może powodować utrudnienia.
W takich przypadkach mówi się o stwarzaniu zagrożenia w ruchu lądowym. Zakaz ten dotyczy każdego. Nawet osoba, która sama nie uczestniczy w ruchu, może dopuścić się tego czynu zabronionego. Przykładami zachowań stwarzających zagrożenie są nadmierna prędkość i/lub ignorowanie znaków drogowych, ale także na przykład blokowanie drogi przez nieprawidłowe parkowanie.
Stwarzanie zagrożenia w ruchu drogowym jest wykroczeniem, a nie przestępstwem. Oznacza to, że zamiar i wina nie muszą zostać udowodnione, aby można było Cię skazać za ten czyn. Fakt, że nie miałeś zamiaru spowodować zagrożenia lub utrudnienia, w zasadzie nie stoi na przeszkodzie uznaniu winy.
Zagrożenie, utrudnienie lub ryzyko ich wystąpienia musi być jednak wystarczająco konkretne. Sam fakt popełnienia wykroczenia drogowego nie oznacza automatycznie, że spowodowałeś zagrożenie lub utrudnienie. Aby skazać Cię za ten czyn, sąd musi ustalić, że Twoje działanie spowodowało lub mogło spowodować wystarczająco konkretne zagrożenie lub utrudnienie. Zachowanie musi więc w wystarczającym stopniu kreować niebezpieczeństwo. Pytanie, czy czyn ten można udowodnić, zależy zatem w dużej mierze od specyficznych faktów i okoliczności danej sprawy.
Jakie kary grożą za niebezpieczną jazdę?
Ponieważ stwarzanie zagrożenia w ruchu drogowym jest wykroczeniem, kary są zazwyczaj niższe niż za inne wykroczenia drogowe karane jako przestępstwa. Ustawowa maksymalna kara to sześć miesięcy aresztu lub grzywna trzeciej kategorii (6 700 €). W większości przypadków sprawa zostanie zakończona nałożeniem grzywny w wysokości kilkuset euro. W przypadku recydywy – co oznacza, że byłeś już wcześniej skazany za podobny czyn – może zostać orzeczony również zakaz prowadzenia pojazdów. Wysokość grzywny zależy w przeważającej mierze od Twojej roli na drodze (pieszy, rowerzysta, motorowerzysta, kierowca samochodu…), a także od konkretnego zachowania, które wykazałeś.
Jaka jest różnica między niebezpieczną a lekkomyślną jazdą?
Niebezpieczna jazda o stosunkowo lekkim charakterze zostanie zakwalifikowana jedynie jako stwarzanie zagrożenia. Ustawa o ruchu drogowym z 1994 r. przewiduje jednak również osobną karalność za poważne stwarzanie zagrożenia w ruchu drogowym. Często w takich przypadkach mówi się o lekkomyślnej jeździe. Lekkomyślność w ruchu drogowym nie jest wykroczeniem, lecz przestępstwem. Jest to zatem znacznie poważniejszy czyn zabroniony. Ustawa zawiera listę zachowań drogowych, które można uznać za lekkomyślne:
- niedostosowanie się do obowiązku jazdy prawostronnej w miejscach o ograniczonej widoczności;
- niebezpieczne wyprzedzanie;
- ignorowanie czerwonego krzyża;
- jazda po pasie awaryjnym, gdzie jest to niedozwolone;
- wyprzedzanie przed lub na przejściu dla pieszych;
- nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu;
- przekroczenie maksymalnej prędkości ustalonej na podstawie niniejszej ustawy;
- jazda w bardzo bliskiej odległości za innym pojazdem;
- przejazd na czerwonym świetle;
- jazda pod prąd;
- trzymanie mobilnego urządzenia elektronicznego podczas jazdy oraz
- niestosowanie się do poleceń wydawanych przez osoby uprawnione do kierowania ruchem na podstawie niniejszej ustawy.
Nie jest to lista wyczerpująca. Również inne zachowania drogowe mogą – jeśli są wystarczająco poważne – zostać uznane za lekkomyślne.
Często będzie to kombinacja zachowań, która prowadzi do wniosku, że jechałeś lekkomyślnie. Pomyśl na przykład o osobie, która jedzie z dużą prędkością przez teren zabudowany, wyprzedzając przy tym inne pojazdy z lewej i prawej strony oraz przejeżdżając na czerwonym świetle. Z drugiej strony nie jest wykluczone, że jedno pojedyncze zabronione zachowanie wystarczy do przyjęcia lekkomyślności. To jedno zachowanie musi być jednak samo w sobie wystarczająco poważne.
Wymagany jest zamiar
Do skazania za to przestępstwo musi zostać ustalone, że naruszyłeś przepisy ruchu drogowego w stopniu rażącym. Do uznania winy wymagany jest również Twój zamiar. Sąd musi być w stanie ustalić, że miałeś zamiar naruszenia przepisów ruchu drogowego i rażącego ich pogwałcenia. Jeśli tego zamiaru nie można udowodnić, nie możesz zostać skazany za ten czyn. Zamiar ewentualny jest wprawdzie wystarczający do tej oceny. Jeśli można ustalić, że byłeś świadomy znacznej szansy na rażące naruszenie przepisów ruchu drogowego poprzez swoje zachowanie i świadomie tę szansę zaakceptowałeś, jest to wystarczające do udowodnienia zamiaru. Przy tej ocenie najczęściej bierze się pod uwagę:
- charakter i splot zachowań;
- okoliczności, w jakich zostały one podjęte;
- wszelkie inne fakty i okoliczności sprawy.
Naruszenie tego zakazu może nastąpić wyłącznie „w ruchu drogowym”. Zakres tego przepisu jest zatem węższy niż w przypadku „zwykłego” stwarzania zagrożenia w ruchu. Jednak i tutaj zagrożenie musi być wystarczająco konkretne. Wykroczenia drogowe muszą być takiej wagi i natury, aby zgodnie z ogólnymi zasadami doświadczenia życiowego można było przewidzieć, że groziło to niebezpieczeństwem utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Zagrożenie to musi dotyczyć innych osób. Jeśli swoim zachowaniem na drodze zagrażasz tylko sobie, nie możesz zostać skazany za to przestępstwo.
Czy Twoje zachowanie musi doprowadzić do wypadku?
Lekkomyślna jazda nie musi prowadzić do powstania wypadku drogowego, aby była karalna. Wręcz przeciwnie, ten przepis karny został stworzony właśnie po to, aby móc karać bardzo niebezpieczną jazdę, w której na szczęście nie doszło do wypadków. W przeszłości takie zachowania można było karać jedynie na podstawie wspomnianego wykroczenia: stwarzania zagrożenia w ruchu drogowym. Nałożona kara w takich przypadkach nie oddawała jednak powagi popełnionych czynów.
Gdy Twoje zachowanie na drodze jest przyczyną wypadku drogowego, w którym inna osoba odnosi ciężki uszczerbek na zdrowiu lub ponosi śmierć, będziesz ścigany za inne przestępstwo, a mianowicie spowodowanie śmierci w ruchu drogowym. Jeśli jednak zachowania, w wyniku których doszło do tego wypadku, można również uznać za lekkomyślną jazdę, będzie to stanowiło okoliczność obciążającą.
Jakie kary grożą za lekkomyślną jazdę?
Lekkomyślność w ruchu drogowym to poważne przestępstwo, za które grożą surowe kary. Ustawowa maksymalna kara, jaka może zostać orzeczona za ten czyn, to kara dwóch lat pozbawienia wolności lub grzywna czwartej kategorii (16 750 €).
Również tutaj faktyczna kara, jaką otrzymasz, będzie w dużej mierze zależeć od Twojej roli w ruchu drogowym (pieszy, rowerzysta, kierowca samochodu…) oraz konkretnych wykroczeń drogowych, które popełnisz, a także ich liczby. Wytyczne wahają się od stosunkowo krótkich prac społecznych po długie bezwzględne kary pozbawienia wolności i zakazy prowadzenia pojazdów.
W artykule ustawy dotyczącym lekkomyślności w ruchu drogowym wyraźnie zaznaczono, że bierze się pod uwagę stopień, w jakim podejrzany znajdował się pod wpływem alkoholu i/lub środków odurzających. Jest to istotne nie tylko przy ocenie zachowań drogowych, ale także dla wymiaru kary. Jeśli więc rażąco naruszyłeś przepisy ruchu drogowego i jednocześnie byłeś pod wpływem alkoholu i/lub narkotyków, możesz zostać ukarany jeszcze surowiej.
Dlaczego potrzebujesz adwokata?
Niebezpieczna jazda to bardzo szerokie pojęcie, pod którym może kryć się wiele różnych zachowań drogowych. Sposób, w jaki te zachowania zostaną zakwalifikowane, jest bardzo ważny dla faktycznego czynu zabronionego, o który zostaniesz oskarżony. Jest to istotne nie tylko dla pytania, czy ten czyn można Ci udowodnić, ale także dla pytania, jaką sankcję za to otrzymasz. Oprócz kar, które możesz otrzymać od sądu karnego, skazanie może być również podstawą dla CBR do unieważnienia Twojego prawa jazdy.
Adwokat karnista ze specjalistyczną wiedzą w zakresie karnego prawa drogowego może przeanalizować Twoją sprawę i argumentować, dlaczego Twoje zachowania nie powinny być uznane za niebezpieczną – lub lekkomyślną – jazdę. Skontaktuj się z nami bez zobowiązań.
