Czym jest wniosek o konfiskatę?
Wniosek o konfiskatę to roszczenie prokuratury o zwrot państwu lub ofierze pieniędzy uzyskanych z przestępstwa. Celem jest zapewnienie, że „przestępstwo nie popłaca”, czyli: aby nikt nie wzbogacił się na popełnianiu czynów karalnych. Celem nie jest dodatkowe karanie: punktem wyjścia jest konfiskata tylko tego, co zostało zarobione, i nic ponadto.
Jak przebiega postępowanie konfiskacyjne?
W wielu aspektach postępowanie konfiskacyjne przypomina sprawę karną, jednak w innych punktach zasadniczo się od niej różni. Podobnie jak w sprawie karnej, prokuratura sporządza akta. W tych aktach znajduje się wyliczenie wskazujące, ile zdaniem prokuratury zarobiono na czynach karalnych. Podobnie jak w normalnym procesie karnym, obrona ma możliwość przeprowadzenia (lub zlecenia) dalszego dochodzenia. Może to nastąpić na przykład poprzez przedłożenie nowych dokumentów lub przesłuchanie świadków.
Ponieważ postępowanie konfiskacyjne często wiąże się ze złożonymi obliczeniami, sąd często decyduje, że rozprawę poprzedzają tak zwane rundy pisemne. W tych rundach pisemnych prokuratura i obrona mają możliwość przedstawienia swojego stanowiska i odniesienia się do stanowiska drugiej strony. Po pisemnej wymianie wszystkich stanowisk odbywa się rozprawa, na której – jak zwykle – wygłaszane są mowy końcowe. Inaczej niż w sprawie karnej, wyrok w postępowaniu konfiskacyjnym zapada zazwyczaj nie po dwóch, lecz często dopiero po sześciu tygodniach. W sprawach konfiskacyjnych wnoszonych do sędziego ds. wykroczeń (politierechter) wyrok zapada zazwyczaj natychmiast.
Czy wniosek o konfiskatę jest rozpatrywany jednocześnie ze sprawą karną?
W niektórych przypadkach wniosek o konfiskatę jest rozpatrywany jednocześnie ze sprawą karną. Zawsze jednak zapadają dwa oddzielne wyroki: jeden w sprawie karnej, a drugi w sprawie o konfiskatę. Wynika to z faktu, że warunkiem uwzględnienia wniosku o konfiskatę jest skazanie za czyn karalny. Może się również zdarzyć, że wniosek o konfiskatę zostanie rozpatrzony dopiero później, po zakończeniu sprawy karnej. Często ma to związek między innymi z rozmiarem sprawy karnej i samego wniosku o konfiskatę.
Co prokuratura musi udowodnić w postępowaniu konfiskacyjnym?
W sprawie karnej prokurator musi udowodnić, że ktoś coś zrobił. W postępowaniu konfiskacyjnym prokuratura nie musi niczego udowadniać. Prokurator musi jedynie uprawdopodobnić, jaką kwotę zarobił podejrzany poprzez czyny karalne. Logicznie rzecz biorąc, dla prokuratora jest znacznie łatwiej coś uprawdopodobnić niż udowodnić. Prokuratura może również korzystać z założeń, o ile są one oparte na dowodach znajdujących się w aktach sprawy. Czasami prowadzi to do sytuacji, w której prokuratura „zgaduje”, ile zostało zarobione. Dlatego właśnie w sprawach konfiskacyjnych ważne jest, aby w odpowiednich momentach przyjąć aktywną postawę, aby obalić założenia prokuratury.
Czy konfiskata jest możliwa w przypadku czynów, z których zostałeś uniewinniony w powiązanej sprawie karnej?
Nie, nie jest to możliwe. Europejski Trybunał Praw Człowieka już jakiś czas temu orzekł, że nie jest dozwolone konfiskowanie mienia za czyny, z których oskarżony został wyraźnie uniewinniony.
Co się stanie, jeśli nie zapłacisz?
Jeśli zostałeś prawomocnie skazany na zapłatę kwoty konfiskaty, CJIB (Centralne Biuro Inkasa Sądowego) będzie próbowało ściągnąć tę kwotę. W pierwszej kolejności zostanie ci dana możliwość samodzielnego uregulowania kwoty (ewentualnie w ramach planu spłat). Jeśli to się nie uda, zostanie sprawdzone, czy można nałożyć (dodatkowy) areszt na twoje rzeczy. Jeśli również to nie jest możliwe, prokuratura ma możliwość zastosowania wobec ciebie aresztu. Oznacza to, że sąd rejonowy lub okręgowy zostanie poproszony o zgodę na zamknięcie cię na maksymalnie trzy lata. Środek ten ma na celu skłonienie skazanych, którzy mogą, ale nie chcą płacić, do uiszczenia należności. Nawet jeśli odsiedzisz cały okres aresztu, nadal musisz zapłacić kwotę konfiskaty: obowiązek nie wygasa. Jeśli możesz wystarczająco udowodnić, że chcesz, ale nie możesz zapłacić, wniosek o areszt zostanie odrzucony.
Czy można odwołać się od środka konfiskaty?
Tak, podobnie jak w przypadku „zwykłych” spraw karnych, istnieje możliwość złożenia apelacji od uwzględnienia wniosku o konfiskatę w ciągu czternastu dni od ogłoszenia wyroku przez sąd.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata w postępowaniu konfiskacyjnym?
W przypadku otrzymania wniosku o konfiskatę warto skorzystać z pomocy adwokata. Często procedury te dotyczą dużych kwot pieniężnych, a gruntowna wiedza prawnicza i znajomość możliwości w postępowaniu konfiskacyjnym są absolutnie wymagane. Prawo konfiskacyjne to odrębna specjalizacja, w której nie każdy adwokat czuje się swobodnie. Warto więc dobrze się rozeznać przed wyborem pełnomocnika. Kancelaria Weening Strafrechtadvocaten składa się z zespołu specjalistów z zakresu prawa karnego, posiadających doświadczenie również w dziedzinie (złożonych) postępowań konfiskacyjnych.
