Czym jest medyczne prawo karne?
Medyczne prawo karne to zbiorcze określenie wszystkich spraw karnych z aspektem medycznym. Najczęściej dotyczy ono osób pracujących w placówkach opieki zdrowotnej lub na ich rzecz, które podczas wykonywania pracy dopuszczają się czynów karalnych lub zaniedbań. Mowa tu na przykład o błędach medycznych – takich jak śmierć pacjenta podczas operacji w wyniku błędu chirurga – lub wykonywaniu określonej czynności medycznej przez osobę nieuprawnioną, co czasem ma miejsce w przypadku eutanazji. Medyczne prawo karne obejmuje zakres od umyślnego działania wbrew prawu po niedopełnienie obowiązku należytej staranności.
W postępowanie karne może zostać zaangażowany nie tylko pracownik, ale także osoba prawna, dla której pracuje – na przykład szpital. Prokuratura może bowiem stanąć na stanowisku, że osoba prawna (również) dopuściła się karalnego działania lub zaniechania.
Rola medycznego prawa karnego jest ograniczona. Biorąc pod uwagę możliwości rozstrzygnięć dyscyplinarnych i egzekucji administracyjnej, ściganie karne co do zasady ma miejsce tylko w sprawach dotyczących uszczerbku na zdrowiu lub w których pacjent zmarł w wyniku błędów popełnionych w ramach opieki zdrowotnej.
Kto bada przestępstwa w ramach medycznego prawa karnego?
Opieka medyczna podlega w pierwszej kolejności nadzorowi Inspekcji Zdrowia i Młodzieży (IGJ). Sprawuje ona nadzór nad jakością i bezpieczeństwem opieki. Jeśli jednak podczas tego nadzoru pojawi się podejrzenie popełnienia czynu zabronionego – na przykład z powodu nienaturalnych powikłań, nieoczekiwanego zgonu lub innych poważnych skutków interwencji medycznych – zostanie to zgłoszone do Prokuratury.
Prokuratura, we współpracy z IGJ i policją, wszczyna wówczas dochodzenie karne. Dochodzenie to prowadzone jest pod kierownictwem prokuratora ds. medycznych, który specjalizuje się w tej bardzo specyficznej dziedzinie prawa karnego.
Dochodzenia karne są dodatkowo wspierane przez Centrum Eksperckie ds. Medycznych (Expertisecentrum Medische Zaken) w Rotterdamie. Centrum eksperckie ma między innymi następujące zadania:
- doradzanie Prokuraturze w zakresie rozstrzygania spraw medycznych we wszystkich ich aspektach;
- budowanie, utrzymywanie i organizowanie wiedzy eksperckiej;
- stymulowanie i doradzanie prokuraturom przy opracowywaniu i realizowaniu lokalnej polityki oraz lokalnych ustaleń;
- wkład w rozwój polityki ogólnokrajowej.
Prokurator ds. medycznych przed wszczęciem ścigania karnego zawsze najpierw przedkłada sprawę Centrum Eksperckiemu.
Jaka jest różnica między prawem dyscyplinarnym a medycznym prawem karnym?
Gdy jako lekarz, pielęgniarka lub inny pracownik służby zdrowia popełnią Państwo – umyślnie lub nie – błąd w ramach wykonywania zawodu, nie zawsze dojdzie do ścigania karnego. W większości przypadków sprawa zostanie rozstrzygnięta na drodze dyscyplinarnej. Choć oba tryby postępowania mają na celu ocenę zachowania personelu medycznego i sankcjonowanie błędów, różnią się one zasadniczo pod względem celu, charakteru i konsekwencji.
Podczas gdy w medycznym prawie karnym realizowane są klasyczne cele kary, takie jak odwet i prewencja, prawo dyscyplinarne jest systemem dyscyplinującym. Ma ono na celu zapewnienie, że działania są podejmowane zgodnie ze wszystkimi standardami zawodowymi. Procedura dyscyplinarna rozpoczyna się po złożeniu skargi przeciwko Państwu. Może to zrobić pacjent, klient lub organ nadzorczy, taki jak IGJ. W odpowiedzi na tę skargę wszczęte zostanie wewnętrzne dochodzenie, w którym jako pracownik służby zdrowia mają Państwo obowiązek uczestniczyć. Skarga zostanie ostatecznie rozpatrzona przez sąd dyscyplinarny. Jeśli zostanie uznana za zasadną, nie otrzymają Państwo kary – takiej, jaką otrzymuje się po wyroku karnym – ale mogą Państwo otrzymać ostrzeżenie, naganę lub (tymczasowe) zawieszenie. Mogą Państwo również zostać wykreśleni z rejestru BIG.
Możliwe jest, że przeciwko Państwu toczy się jednocześnie postępowanie dyscyplinarne i karne. Ponieważ Państwa prawa i obowiązki w obu procedurach różnią się, ważne jest, aby zasięgnąć w tej kwestii porady. Zapraszamy do niezobowiązującego kontaktu z nami.
Czy wolno tak po prostu udostępniać dane medyczne policji lub wymiarowi sprawiedliwości?
Gdy są Państwo zaangażowani w dochodzenie karne, zostaną Państwo poproszeni o współpracę. Niezależnie od faktu, że jako podejrzani mogą Państwo w każdej chwili skorzystać z prawa do odmowy składania wyjaśnień, ze względu na wykonywany zawód mogą być Państwo również związani obowiązkiem zachowania tajemnicy. Zasady dotyczące tajemnicy zawodowej pracowników służby zdrowia są określone w ustawie o umowie o leczenie (WGBO) oraz w ogólnym rozporządzeniu o ochronie danych (RODO).
Nawet jeśli chcieliby Państwo złożyć oświadczenie, nie zawsze jest to możliwe. Złamanie tajemnicy zawodowej jest bowiem przewinieniem dyscyplinarnym, a ponadto stanowi samodzielne przestępstwo. Dlatego w Państwa interesie leży, aby nie spełniać natychmiast prośby lub żądania policji o złożenie wyjaśnień. Prosimy najpierw zasięgnąć porady adwokata specjalizującego się w prawie karnym z wiedzą na temat medycznego prawa karnego.
Dlaczego warto zaangażować adwokata, jeśli są Państwo podejrzani o popełnienie czynu zabronionego?
Medyczne prawo karne to bardzo specyficzna dziedzina prawa karnego, wymagająca dużej wiedzy specjalistycznej. Medyczne prawo karne styka się z prawem dyscyplinarnym, administracyjnym i cywilnym. Adwokat karny, który może wspierać Państwa w całej procedurze i doradzać w kwestii praw i obowiązków w ramach dochodzenia karnego, ma zatem ogromne znaczenie. W sprawie karnej kluczowe będzie pytanie, czy dopuścili się Państwo karalnego działania lub zaniechania. Na to pytanie często nie da się łatwo odpowiedzieć i wymaga ono rzetelnej analizy przeprowadzonej przez kompetentnego adwokata karnego. Zapraszamy do kontaktu z nami.
