Kim jest sędzia sądu rejonowego?
Sędzia sądu rejonowego (politierechter) jest jednym z trzech rodzajów sędziów orzekających w sprawach karnych. Podczas gdy sędzia pokoju (kantonrechter) zajmuje się jedynie wykroczeniami, a wydział wieloosobowy (trzech sędziów) rozpatruje duże sprawy karne, sędzia sądu rejonowego zajmuje się głównie mniejszymi sprawami karnymi. Jest to sędzia orzekający jednoosobowo. Rozstrzyga on w sprawach o przestępstwa i nie może nałożyć kary wyższej niż jeden rok pozbawienia wolności.
Jakie sprawy karne są rozpatrywane przez sędziego sądu rejonowego?
Sędzia sądu rejonowego rozpatruje wyłącznie sprawy karne, w których zarzuca się (między innymi) popełnienie przestępstwa. Wykroczenia są rozpatrywane przez sędziego pokoju. Sędzia sądu rejonowego zajmuje się głównie mniejszymi, mniej poważnymi przestępstwami oraz sprawami o niskim stopniu skomplikowania. Należą do nich na przykład kradzieże sklepowe, lekkie uszkodzenia ciała, prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu czy handel narkotykami na małą skalę.
Ważne jest, aby wiedzieć, że to Prokuratura (Openbaar Ministerie) decyduje, do którego sędziego trafi sprawa. W teorii nawet większe sprawy mogą zostać skierowane do sędziego sądu rejonowego, jeśli prokurator uzna to za stosowne, na przykład dlatego, że zamierza wnioskować o niską karę.
Sędzia sądu rejonowego orzeka – podobnie jak wydział wieloosobowy – o wszystkich aspektach sprawy karnej. Jest on zatem uprawniony do podejmowania decyzji dotyczących na przykład:
tymczasowego aresztowania, roszczenia strony poszkodowanej, ewentualnego zajęcia mienia lub wniosku o przepadek korzyści uzyskanej z przestępstwa.
Jak przebiega rozprawa merytoryczna przed sędzią sądu rejonowego?
Przebieg rozprawy przed sędzią sądu rejonowego nie różni się zasadniczo od tej przed wydziałem wieloosobowym, ale atmosfera jest często nieco swobodniejsza. Rozprawa rozpoczyna się od wystąpienia prokuratora, który krótko przedstawia zarzuty. Następnie sędzia podejmie z Państwem rozmowę. Przedstawi dokumenty znajdujące się w aktach i zada pytania dotyczące zarzucanego czynu. Jako oskarżony mają Państwo prawo do odmowy składania wyjaśnień w dowolnym momencie, również w odpowiedzi na te pytania. Wskazane jest skonsultowanie tej kwestii z adwokatem specjalizującym się w prawie karnym. Adwokaci z naszej kancelarii przygotują Państwa najlepiej jak to możliwe na to, czego można spodziewać się podczas rozprawy.
Sytuacja osobista
Następnie sędzia porozmawia z Państwem o Państwa sytuacji osobistej. Ważne jest, aby sędzia mógł wyrobić sobie obraz Państwa sytuacji życiowej. Jest to szczególnie istotne przy podejmowaniu decyzji o rodzaju i wysokości kary, która może zostać wymierzona w przypadku skazania.
Mowa oskarżycielska prokuratora
Kolejnym krokiem jest wygłoszenie mowy oskarżycielskiej przez prokuratora. Wyjaśni on w niej, na podstawie jakich dowodów można udowodnić poszczególne zarzucane czyny, a także jaką karę powinni Państwo za nie otrzymać.
Mowa obrończa adwokata
Następnie głos zabiera obrona. Adwokat z naszej kancelarii może w Państwa imieniu prowadzić obronę, wygłaszając mowę obrończą. Może ona dotyczyć kwestii, czy w aktach sprawy znajduje się wystarczający materiał dowodowy do skazania. Jeśli w aktach znajdują się błędy proceduralne, adwokat również je podniesie. Często w mowie obrończej poruszana jest kwestia wymiaru kary. Adwokat wskazuje wówczas okoliczności, ze względu na które powinni Państwo otrzymać niższą karę niż ta, o którą wnioskował prokurator. Przedstawiane są również ewentualne argumenty przeciwko roszczeniu o odszkodowanie.
Replika i duplika
Prokurator i adwokat mają po jednej możliwości odniesienia się do argumentów strony przeciwnej. Nazywa się to repliką i dupliką. Na koniec sędzia daje Państwu możliwość wypowiedzenia się. Sprawa karna dotyczy bowiem Państwa, dlatego to Państwo mają ostatnie słowo. Jest to bardzo ważne, dlatego warto wcześniej omówić to ze swoim adwokatem.
Wyrok
Po zakończeniu rozprawy następuje ogłoszenie wyroku. Sędzia sądu rejonowego uzasadni, dlaczego uznał określone fakty za udowodnione lub nie, a tym samym, czy zostają Państwo skazani, czy uniewinnieni. W przypadku skazania wyjaśni, jaką karę i/lub środek karny nakłada, oraz poinformuje o możliwości wniesienia apelacji.
W jakim terminie sędzia sądu rejonowego wydaje wyrok?
Sędzia sądu rejonowego co do zasady wydaje wyrok natychmiast po zakończeniu przewodu sądowego. Dzięki temu od razu wiedzą Państwo, na czym stoją. Wyrok ten jest ogłaszany ustnie, więc nie następuje po nim obszerne pisemne uzasadnienie. W wyjątkowych przypadkach, gdy sędzia potrzebuje więcej czasu na wydanie orzeczenia, może wydać wyrok na piśmie. Następuje to wówczas w ciągu dwóch tygodni od rozprawy.
Jakie kary i środki karne może nałożyć sędzia sądu rejonowego?
Sędzia sądu rejonowego może – z kilkoma wyjątkami – nakładać takie same kary i środki karne jak wydział wieloosobowy. Jedynym ograniczeniem jest to, że nie może on orzec kary pozbawienia wolności dłuższej niż jeden rok. Sędzia ma jednak swobodę w nakładaniu kary prac społecznych w wymiarze 240 godzin lub grzywny szóstej kategorii, co stanowi ustawowe maksima.
Czy sędzia orzeka również o roszczeniu strony poszkodowanej?
Jeśli popełnią Państwo czyn zabroniony, w wyniku którego ofiara dozna obrażeń i/lub szkody, może ona złożyć wniosek o odszkodowanie. Może to dotyczyć na przykład obrażeń fizycznych i psychicznych spowodowanych pobiciem, kosztów naprawy samochodu po kolizji lub zwrotu kosztów za skradziony telefon komórkowy.
Sędzia sądu rejonowego może uwzględnić roszczenie w całości lub w części, jeśli uzna, że żądana szkoda została faktycznie poniesiona i są Państwo za nią odpowiedzialni. Jeśli szkoda nie zostanie wystarczająco udokumentowana lub czyn, za który zostali Państwo skazani, nie ma związku z tą szkodą, sędzia może oddalić roszczenie lub pozostawić je bez rozpoznania. W tym ostatnim przypadku strona poszkodowana może jeszcze dochodzić swojego roszczenia przed sądem cywilnym. W przypadku uniewinnienia od zarzutu popełnienia przestępstwa, roszczenie strony poszkodowanej również zostanie pozostawione bez rozpoznania. Adwokat może w Państwa imieniu przedstawić argumenty przeciwko ewentualnemu roszczeniu strony poszkodowanej.
Co można zrobić, jeśli nie zgadzają się Państwo z wyrokiem sędziego sądu rejonowego?
Jeśli nie zgadzają się Państwo z wyrokiem sędziego sądu rejonowego, mają Państwo czternaście dni od dnia ogłoszenia wyroku na wniesienie apelacji. Wówczas sprawa zostanie ponownie rozpatrzona w późniejszym terminie przez sąd apelacyjny.
Dlaczego warto skorzystać z pomocy adwokata w przypadku wezwania przed oblicze sędziego sądu rejonowego?
Mimo że sędzia sądu rejonowego rozpatruje mniejsze sprawy karne, skazanie może mieć dla Państwa dalekosiężne skutki. Konieczność odbycia kary pozbawienia wolności może wywrócić Państwa życie do góry nogami – mowa tu na przykład o utracie mieszkania lub pracy. Ponadto wpis do rejestru karnego może mieć wpływ na uzyskanie zaświadczenia o niekaralności (VOG). Z tego powodu adwokat karny, który krytycznym okiem spojrzy na Państwa sprawę i przedstawi odpowiednią argumentację prawną, może wiele zdziałać. Drobne szczegóły znajdujące się w aktach, które często nie są od razu zauważane przez sędziego, mogą przesądzić o uniewinnieniu zamiast skazania. Adwokat może również doradzić Państwu w kwestii postawy procesowej, jaką należy przyjąć.
