Czym jest terroryzm?
Terroryzm to popełnianie lub przygotowywanie poważnych czynów zabronionych z „zamiarem terrorystycznym”. Oznacza to, że podejrzany musiał mieć określoną intencję lub cel podczas popełniania przestępstwa. Należą do nich na przykład:
- sianie strachu wśród ludności,
- zmuszanie rządu do podjęcia lub zaniechania określonych działań,
- poważne zakłócenie struktur społecznych lub państwowych.
W języku potocznym terroryzm jest również opisywany jako grożenie użyciem lub użycie poważnej przemocy w celu osiągnięcia celu politycznego lub religijnego, bez uzasadnionej przyczyny prawnej. Terroryzm może przybierać różne formy. Na przykład:
- Terroryzm religijny: taki jak w przypadku grup ekstremistycznych, jak IS czy Al-Kaida. Używają one przemocy w imię swojej wiary.
- Terroryzm polityczny: w którym przemoc jest stosowana do osiągnięcia celów politycznych. Może on pochodzić zarówno od grup skrajnie lewicowych, jak i skrajnie prawicowych, na przykład od tak zwanych „suwerenów” lub bojowników o niepodległość.
Terroryzm może być również popełniany przez indywidualnych sprawców, którzy stosują przemoc z własnej inicjatywy. Wymiar sprawiedliwości bada wówczas, czy ich czyn miał cel terrorystyczny.
Jakie czyny mogą być uznane za przestępstwo o charakterze terrorystycznym?
Istnieją różne czyny zabronione związane z terroryzmem. Do najczęstszych przestępstw należą:
- Przygotowywanie zamachu: na przykład sporządzanie planów lub gromadzenie przedmiotów,
- Szkolenie do celów terrorystycznych: na przykład nauka przeprowadzania zamachu lub instruowanie innych w tym zakresie,
- Podżeganie: nakłanianie innych do przemocy o charakterze terrorystycznym,
- Udział w organizacji terrorystycznej,
- Groźba popełnienia przestępstwa terrorystycznego lub groźba mająca na celu przygotowanie bądź ułatwienie popełnienia przestępstwa terrorystycznego,
- Finansowanie terroryzmu.
Ponadto zwykłe przestępstwa, takie jak podpalenie, zabójstwo lub naruszenie bezpieczeństwa systemów komputerowych, mogą zostać uznane za przestępstwa terrorystyczne, jeśli zostały popełnione w celu terrorystycznym. Nawet takie czyny jak kradzież, oszustwo czy zniszczenie mienia mogą być postrzegane jako terroryzm, jeśli mają służyć osiągnięciu celu terrorystycznego.
Wreszcie istnieją pewne specyficzne czyny zabronione, które są bezpośrednio związane z terroryzmem, ale w praktyce występują rzadko.
- Niezawiadomienie organów państwowych w terminie o wiedzy na temat planowanego przestępstwa terrorystycznego.
- Udzielanie pomocy osobie ściganej, która popełniła przestępstwo terrorystyczne.
- Werbowanie osoby do służby wojskowej lub walki zbrojnej w celu popełnienia przestępstwa terrorystycznego.
Jakie kary mogą zostać wymierzone za przestępstwo terrorystyczne?
Holenderskie prawo stanowi, że osoba popełniająca przestępstwo z zamiarem terrorystycznym jest karana surowiej niż osoba popełniająca to samo przestępstwo bez takiego celu. Kara może zostać wówczas podwyższona o jedną trzecią, a nawet o połowę. W sprawach o bardzo poważnym charakterze, takich jak zamach ze skutkiem śmiertelnym, sąd może orzec nawet karę dożywotniego pozbawienia wolności.
W przypadku skazania za określone przestępstwa terrorystyczne można również utracić prawo wyborcze. Oznacza to zakaz głosowania oraz kandydowania w wyborach.
Czy istnieją szczególne zasady w przypadku podejrzenia o przestępstwo terrorystyczne?
Tak. W przypadku podejrzenia o terroryzm obowiązują niekiedy inne zasady niż w zwykłych sprawach karnych. Dotyczy to zwłaszcza aresztu tymczasowego (czyli sytuacji, w której osoba przebywa w izolacji, oczekując na wynik sprawy karnej) oraz sposobu, w jaki policja i prokuratura mogą prowadzić dochodzenie.
Co w przypadku terroryzmu różni się w kwestii aresztu tymczasowego?
Próg utrzymania osoby w areszcie tymczasowym jest niższy. Zazwyczaj osoba może być zatrzymana na dłuższy okres tylko wtedy, gdy istnieją „poważne podstawy” – co oznacza silne przesłanki wskazujące na to, że dana osoba popełniła czyn zabroniony. W przypadku terroryzmu wygląda to inaczej: w ciągu pierwszych 14 dni wystarczy już „uzasadnione podejrzenie winy”. Jest to lżejsza forma podejrzenia, w której wystarczy, że fakty lub okoliczności wskazują na udział podejrzanego w czynie zabronionym. Dopiero po upływie tych 14 dni organy ścigania muszą zasadniczo wykazać istnienie poważnych podstaw, aby móc dalej przetrzymywać podejrzanego.
Co w przypadku terroryzmu różni się w dochodzeniu policyjnym?
Policja może wcześniej rozpocząć swoje działania. W zwykłych sprawach karnych policja może użyć określonych, ingerujących środków operacyjnych – takich jak podsłuchy telefoniczne, obserwacja czy hakowanie komputera – dopiero wtedy, gdy istnieją poważne podstawy. W przypadku terroryzmu jest inaczej: wystarczy już, że istnieją „poszlaki” wskazujące na przestępstwo terrorystyczne. Jest to jeszcze lżejsza forma podejrzenia niż „uzasadnione podejrzenie winy”. Próg zastosowania szczególnych uprawnień śledczych w sprawach o terroryzm jest zatem bardzo niski. W praktyce dochodzenie policyjne zaczyna się już od raportu służbowego przekazanego przez Powszechną Służbę Wywiadu i Bezpieczeństwa (AIVD).
Dlaczego warto zaangażować wyspecjalizowanego adwokata karnego w przypadku podejrzenia o przestępstwo terrorystyczne?
W najgorszym przypadku może zostać orzeczona kara dożywotniego pozbawienia wolności. Ponadto przepisy prawne w sprawach o terroryzm są skomplikowane i różnią się od tych w zwykłych sprawach karnych. Adwokat z doświadczeniem w sprawach o terroryzm wie dokładnie, jakie odrębne zasady obowiązują, co wolno, a czego nie wolno policji oraz jak chronić prawa podejrzanego. Adwokat posiada również bogate doświadczenie w podobnych sprawach i wie, na czym powinna skupić się linia obrony. Może to mieć ogromne znaczenie dla wyniku sprawy. Czy są Państwo podejrzani o przestępstwo o charakterze terrorystycznym? Prosimy o niezwłoczny, niezobowiązujący kontakt z nami.
