zaterdag, 22 januari 2011 – door Niki van der Naald en Theo Sniekers

Justitie kwam, zag en overwon de Limburgse corruptieaffaire. Dat ambtenaren en topmannen van bouwbedrijf Janssen de Jong Infra schaamteloos en op ongeoorloofde wijze zaken met elkaar deden, is volgens de rechter bewezen. De ‘boeven in pak’ zijn aldus gestraft en de bezem is inmiddels door alle gemeentehuizen en het gouvernement gegaan. Maar heeft Limburg z’n lesje écht geleerd?

“Wij hangen nu, terwijl de rest gewoon op oude voet doorgaat. Geloof me, binnen de kortste keren is het weer bal in Limburg.” Dat soort opmerkingen, meermaals gemaakt in de wandelgangen van de rechtbank in Den Bosch tijdens het weken durende corruptieproces,stemt weinig hoopgevend.Althans, voor die bestuurders die sinds het corruptieschandaalrond bouwbedrijf Janssen de Jong Infra aan het licht kwam het beeld van ‘Limburg vriendenrepubliek’ zo nadrukkelijk uit de wereld proberen te helpen. Het is een hardnekkig imago dat Limburg blijft achtervolgen, mede als gevolg van het weinig flatteuze verleden dat onze provincie heeft op het gebied van corruptie en bouwfraudeschandalen. Juist vanwege die rijke historie van smeren, paaien en masseren in het bourgondische zuiden kwam de affaire van begin 2009 hard aan. In het kader van damagecontrol, was directe actie geboden.

Waar het tijdens de bouwfraudezaken in de jaren negentig in eerste instantie stil bleef aan de kant van bestuurlijk Limburg, verklaarden de negentien Zuid-Limburgse burgemeesterstwee jaar geleden wél direct openlijk de oorlog aan corruptie. Zichzelf daarmee gelijk distantiërend van de rotte appelen. „We laten ons niet kisten door een paar corrupte klojo’s”,riep Maastrichts oud-burgemeester en tegenwoordig minister van Immigratiezaken en asiel Gerd Leersin een interview met deze krant. Dat was net nadat de eerste berichten naar buiten waren gekomen dat menig Zuid-Limburgs gemeentehuis én het gouvernement ‘verblijd’ waren met een bezoek van een legertje Rijksrechercheurs. De arrestatie van meer dan twintig ambtenaren en medewerkers van het wegenbouwbedrijf die daarop volgde, legde een ongemakkelijke waarheid bloot.

Een nieuw schandaal dat blijkbaar al jaren onder de oppervlakte kon door etteren, was geboren. Janssen de Jong Infra zelf stond vooraan om direct in te grijpen en vooral te benadrukken dat de cultuur die heerste op de vestigingen waar de van corruptie verdachte managers en directeuren werkten, niet symptomatisch zou zijn voor de algehele bedrijfscultuur bij de wegenbouwer. De vestiging Meerssen, door JaJo beschouwd als een geïsoleerd broeinest van corruptie, werd resoluut gesloten. De in opspraak geraakte medewerkers zijn op straat gezet. JaJo als bv kreeg wel een fikse boete van drie miljoen euro van de Nederlandse Mededingings-autoriteit (NMa) opgelegd, maar tot strafrechtelijke vervolging is het niet gekomen. „Een afgewogen beslissing die we niet zomaar hebben genomen”, benadrukt hoofdofficier van justitie Cees van Spierenburg van het landelijk parket. „ Het bedrijf heeft nieuwe,strenge integriteits- regels ingevoerd en de hele organisatie doorgelicht. Bovendien ging het ook ons inziens om een paar rotte appelen tegen wie maatregelen zijn genomen”, al dus Van Spierenburg. In het strafdossier over de JaJo-affaire komen ook ook Limburgse bestuurders voor. Ze worden als referentie genoemd in afgeluisterde telefoongesprekken tussen ambtenaren en omkopers. „Uiteraard hebben we daar ook uitgebreid naar gekeken. Maar op basis van de informatie die we hadden, is daar niet op verder gerechercheerd”, is het enige dat de hoofdofficier van justitie daarover wil zeggen.

Het vinden van bewijslast is nu eenmaal een belangrijke factor in het besluit om door te pakken, geeft hij toe. „Er is knap recherchewerk verricht, maar ik zal niet ontkennen dat een deel van de bewijzen in deze zaak op een presenteerblaadje kwam. De zaak is mede aan het rollen gebracht door afgeluisterde telefoongesprekken in een ander strafonderzoek. Dat bood zoveel aanwijzingen dat we zijn gaan observeren en gaan tappen en het netwerk van corrupte ambtenaren en bouwers volop aan de oppervlakte kwam. Bij het OM brandt altijd een lampje dat je een zeker procesrisico loopt, dat je hele bewijslast onderuit wordt gehaald. Gezien de vonnissen van de rechter, is daarin deze zaak absoluut geen sprake van.” Uit wetenschappelijk onderzoek van hoogleraren Hans Nelen en Leo Huberts blijkt ook dat justitie op zeker speelt als het om witteboordencriminaliteit gaat.Corruptie is dan ook een van de lastigst te bewijzen misdrijven in het strafrecht. Bevoordeling wordt vaak professioneel verdoezeld en documenten waarin al iets te ontdekken valt vergen specialistische kennis vaneen rechercheur. Eén op één verbanden tussen steekpenning en tegenprestatie zijn bovendien vaak moeilijk te vinden. De veronderstelde afspraken tussen bestuurders, ambtenaren en zakenlieden staan of vallen met dat wat in maffiakringen omerta wordt genoemd: het grote stilzwijgen, ook na een arrestatie. Bijna niemand durft een boekje open te doen over corruptiepraktijken.Waardoor het voor de opsporingsdiensten vaak zoeken is naar een speld in een hooiberg.

„Wat dat aangaat ging het in deze zaak om amateurverdachten. Als je het vergelijkt met de grote vissen uit de vastgoedfraude zijn dit inderdaad kleine vissen. Maar het betekent niet dat je die maar moet laten zwemmen”, zegt Van Spierenburg. Hij ziet ook dat corruptie van alle tijden is en fraude en omkoping overal plaatsvindt.Wel constateert hij dat ‘hoe zuidelijk er je gaat’, die cultuur van het ritselen normaler wordt gevonden. Of het in de Zuid-Limburgse volksaard ligt om buiten de lijnen te kleuren en onger os zaken te regelen? Daar durft de hoofdofficier zich niet over uit te laten. Net zomin als over de discussie die afgelopen zomer ontstond toen Heerlens burgemeester Paul De pla zijn afkeur uitsprak over het feit dat Zuid-Limburgse bestuurders en ambtenaren zich nog steeds laten fêteren op een volledig door Q-park betaalde netwerkbijeenkomst op het Preuvene mint in Maastricht. „Het is een hellend vlak.Alles wat je aan een ambtenaar geeft om hem voor je te winnen, is risicovol.”

In dat opzicht is deze affaire sowieso een voorbeeldzaak voor het OM geweest. In vergelijking met de bouwfraude schandalen in de jaren negentig en aan het begin van deze eeuw was de JaJo-zaak minder omvangrijk, maar er lag dit keer wel zóveel bewijsmateriaal dat justitie’s kans om ‘te scoren’ groot was. De toonzetting van de officieren van justitie was van begin af aan stevig, soms zelfs moralistisch. De publiciteitsgolf die de affaire teweegbracht was groot. „Alle publiciteitis eigenlijk ook een onderdeel van het strafproces geworden. De berichtgeving over dit soort zaken heeft een preventieve werking. Daardoor wordt duidelijk hoe hard we dit aanpakken en welke risico’s je loopt als je het normaal vindt om te frauderen of iemand om te kopen”, meent Van Spierenburg.

En de ‘oorlog’ van bestuurders als Leers en gouverneur Léon Frissen? Die kwam er ook. Op één verdachte na, zijn alle ambtenaren nog voordat ze voor de rechter stonden ontslagen. Provinciebreed barstte een discussie los over het integriteitsbeleid en de noodzakelijke aanscherping ervan. Een gemeente als Heerlen trok zelf een blik juristen open om JaJo op een zwarte lijst te laten zetten.Waarmee Heerlen maar wil laten zien: wij laten niet met ons sollen. Ambtelijke apparaten werden doorgelicht. En de Limburgse overheids diender moest weer op cursus. Terug de banken in, om te leren dat zelfs het laten feitelijk teren op ‘knullige’ presentjes, zoals een dag kleiduivenschieten of het op kosten van een wegen bouwer je vol laten gieten in de skybox van Roda JC, niet zomaar door de beugel kan en in ieder geval gemeld moet worden.Want hoe onschuldig dat soort ‘extra’s’ dan ook mag lijken, uit het vonnis van de rechtbank in Den Bosch blijkt dat omkoping wel degelijk begint met dat soort pogingen van zakenlieden om ambtenaren te verleiden. Volgens gouverneur Léon Frissen is één van de lessen van deze corruptiezaak dat affaires zich meer op de werkvloer dan in het bestuur van de overheid lijken af te spelen.

„Het is daarom belangrijk de interne controle verder te versterken. Ook mensen met een kleine functie beschikken over gevoelige informatie waar anderen hun voordeel mee kunnen doen.” De gouverneur heeft geen goed woord over wat zich de laatste jaren aan kleine of grote akkefietjes op het gebied van integriteit in Zuid-Limburg heeft afgespeeld. „Het is gênant. Daar helpt geen nuancering bij.Als bestuurder heb ik mij geschaamd. De laatste jaren is in Zuid- Limburg wel zowel kwalitatief als kwantitatief veel gedaan aan het bevorderen van de integriteit. Door die aandacht is het onderwerp ook veel gevoeliger geworden, veel meer dan vijftien jaar geleden. Door de grotere aandacht van het bestuur voor integriteit zijn er vermoedelijk ook meer zaken aan het licht gekomen. In Amsterdam zag je hetzelfde fenomeen. Daar zijn vorig jaar 25 ambtenaren ontslagen vanwege niet-integer handelen. Dat komt omdat het gemeentebestuur het goed heeft aangepakt. Als je er een lamp op zet, kom je meer problemen tegen. Doe je dat niet, komt er ook niets boven water.” Over de uitlatingen van Van Spierenburg zegt Frissen: „Ik neem aan dat hij dit in de hitte van het proces heeft gezegd, maar hij had genuanceerder moeten reageren.Ritselen verhoudt zich zeker slecht tot het strafrecht. Ik ga het zeker niet vergoelijken. Maar zeker een hoofdofficier moet zijn beweringen staven.Wetenschappers komen met andere cijfers. Ik kom niet bij Sail Amsterdam en naar ik hoor ook maar weinig Limburgers. Daar worden mensen uit andere delen van het land onderhouden op kosten van anderen.”

zaterdag, 22 januari 2011 – door Niki van der Naald en Theo Sniekers

JAJO Hoofdofficier signaleert strafrechtelijke risico’s voor ambtenaren

SITTARD – In Zuid-Limburg is de ‘ritselcultuur’ sterker verankerd dan in andere delen van Nederland. Daardoor kunnen ambtenaren en bestuurders eerder in aanraking komen met justitie. Dat verklaart hoofdofficier van justitie Cees van Spierenburg van het landelijk parket.

Hij reageert daarmee op de vonnissen in de Janssen de Jong-zaak. In dat grote corruptieproces legde de rechter woensdag twee ex-managers van wegenbouwer JaJo Infra en zes ambtenaren in Zuid-Limburg forse celstraffen op. Het landelijk parket stuurde het rijksrecherche-onderzoek in deze zaak aan. „Naarmate je dichter bij de Belgische grens komt, wordt er meer geritseld”, zegt de hoofdofficier. Uit onderzoek van de rijksrecherche bleek vorig jaar dat in Limburg tussen 2003 en 2007 meer ambtenaren in omkopingszaken opdoken dan in andere regio’s.

Bij de grote nationale vastgoedfraude die nu speelt en de grote bouwfraude aan het begin van deze eeuw, speelde Limburg juist een veel minder grote rol. Van Spierenburg: „Daarbij draait het om grootschalige zakencorruptie. In het zuiden is meer sprake van een voor-wat-hoort-wat-cultuur. Meer katholiek. Die cultuur verhoudt zich slecht tot het strafrecht.”

Gouverneur Léon Frissen zegt dat hij zich schaamt voor de integriteitsaffaires waardoor Zuid-Limburg de laatste twee jaar werd getroffen. „Maar zeker een hoofdofficier moet zijn beweringen staven met feiten.Wetenschappers komen met andere cijfers.” Zuid-Limburg en de provincie hebben de laatste jaren veel werk gemaakt van integriteit, beklemtoont de gouverneur. „Daardoor komen zaken ook eerder aan het licht dan elders. Net als in Amsterdam. Die stad ontsloeg vorig jaar 25 ambtenaren.”

donderdag, 20 januari 2011 – door Niki van der Naald en Theo Sniekers

JAJO Rechter legt in totaal 97 maanden cel en 840 uur werkstraf op – Vrijspraak voor 4 van de 15 verdachten

DEN BOSCH – In het grote Limburgse corruptieproces heeft de rechter een hard oordeel geveld over zes Limburgse ex-ambtenaren en twee topmanagers van Janssen de Jong Infra.

In totaal legde de rechtbank in Den Bosch voor 97 maanden celstraf op, waarvan 58 maanden onvoorwaarDEN BOSCH – In het grote Limburgse corruptieproces heeft de rechter een hard oordeel geveld over zes Limburgse ex-ambtenaren en twee topmanagers van Janssen de Jong Infra. delijk. Daarnaast werd voor 840 uur aan werkstraffen uitgedeeld. In tien van de vijftien rechtszaken volgde de rechter nagenoeg de hoge strafeis die justitie tegen de verdachte wegenbouwers en ambtenaren indiende. Dit tot tevredenheid van het openbaar ministerie. Hoogleraar criminologie Hans Nelen van de Universiteit Maastricht spreekt van verhoudingsgewijs hoge straffen voor corruptiezaken.

De hoogste straf viel ten deel aan oud-regiodirecteur Mark J. van Janssen de Jong Infra. Hij kreeg een onvoorwaardelijke celstraf van veertien maanden. Zijn collega Rob A., voormalig directeur bij JaJo, werd deels vrijgesproken.Voor het omkopen van twee ambtenaren moet hij zes maanden de cel in. Tegen hem was1,5 jaar cel geëist. Zijn advocaat Marijn Zuketto is tevreden met de gedeeltelijke vrijspraak, maar beraadt zich op hoger beroep omdat hij vindt dat A. helemaal vrijuit moet gaan. Ook Maurice Stassen, raadsman van Mark J., overweegt hoger beroep.

Oud-ambtenaar Jan S. van de provincie Limburg moet een jaar de cel in en een schadevergoeding van bijna 20.000 euro aan de provincie betalen. Zijn vrouw Dagmar M. is schuldig bevonden aan het medeplegen van ambtelijke corruptie en kreeg een werkstraf van 240 uur. De rechtbank acht ook ambtenaren van de gemeenten Maastricht, Heerlen, Nuth/Beek en Voerendaal/Stein schuldig aan corruptie. Twee ambtenaren van Sittard-Geleen en Heerlen, gaan vrijuit, onder meer vanwege een fout in hun dagvaarding. Twee ex-medewerkers van JaJo zijn vrijgesproken wegens gebrek aan bewijs.

door Judith Houben

MAASTRICHT – Afroshop Mama Bee aan de Boschstraat in Maastricht deed, volgens justitie, de voorbije jaren dienst als uitvalsbasis om paspoorten te verkrijgen voor mensenhandel. Hoofdverdachte in deze megazaak, Peggy A., zou in de shop negroïde vrouwen hebben geselecteerd.

Die legaal in Nederland wonende vrouwen leken qua uiterlijk op de minderjarige meisjes die Peggy A. (28) vanuit Nigeria naar Zuid-Limburg zou hebben laten komen. A. (28) en eigenaresse Blessing I. (26) van de Afroshop zouden hen vervolgens om hun paspoort hebben gevraagd om zo Nigeriaanse tieners gedwongen in rosse buurten of bordelen te laten werken in Zuid-Limburg en omgeving. Zo zou het ook zijn gegaan bij de 27-jarige Isabelle S. uit Heerlen die gisteren voor de rechter moest verschijnen. Zij geeft toe dat ze haar paspoort uitleende tegen een maandelijkse bedrag van 150 euro. De officier van justitie heeft hiervoor een werkstraf van 120 uur geëist en een voorwaardelijke celstraf van twee weken met een proeftijd van twee jaar.

S. vertelde gisteren aan de rechter dat ze haar paspoort met de beste bedoelingen uitleende. „Terwijl ze mijn haren deed, zei Blessing een keer dat ik op haar nichtje leek. Dat nichtje was net in Nederland en moest wachten op een verblijfsvergunning. Omdat ze geen geld had, wilde ze toch al in de prostitutie werken. Blessing vroeg of ze hiervoor mijn paspoort mocht lenen. Ik zag er het kwaad niet van in en wilde dat meisje graag helpen. Dat ik er ook nog wat geld voor kreeg, vond ik niet erg.” In maart 2009 geeft S. haar paspoort aan het nichtje. „Achter in de winkel is een kamertje waar ook de diepvriesproducten worden verkocht. Hier stond een klein zwart bureau. Toen Blessing het geld uit de la pakte moest ik me omdraaien. Ik mocht niet kijken.” Tot augustus kreeg S. haar geld. Haar paspoort kreeg ze nooit meer terug, ze heeft nu een ID-kaart. „Peggy zei op een gegeven moment dat het nichtje dat geld niet meer kon betalen. Daarom zou ze mijn paspoort aan een ander meisje geven.”

Als de rechter en officier van justitie willen weten waarom ze toen niet haar pas heeft teruggeëist, haalt ze haar schouders op. „Ik weet het ook niet. Het was dom. Maar ik vond het geld wel fijn want ik had 60.000 euro schuld.” Haar advocaat Patelski pleit voor vrijspraak. „Mijn cliënt is geen crimineel, want toen Peggy vroeg of ze drugs wilde smokkelen of een schijnhuwelijk wilde aangaan zei ze ‘nee’. Cliënt is hooguit naïef.” Aan het einde van de zitting drong tot de inmiddels huilende Isabelle door dat mede door haar paspoort zekertwee tieners gedwongen konden worden om in de prostitutie te werken. Justitie benadrukte echter dat S. niet medeplichtig is aan deze mensenhandel.

Uitspraak over twee weken.

vrijdag, 14 januari 2011

LEEUWARDEN – Het Openbaar Ministerie (OM) in Leeuwarden heeft het hoger beroep ingetrokken tegen een man die eind 2009 in het Groningse Hoogezand de Amsterdamse rapper Farrell ‘Rel’ Provence doodschoot. Dat heeft het OM vrijdag bekendgemaakt.

Jason B. werd in september vorig jaar door de rechtbank in Groningen ontslagen van alle rechtsvervolging, nadat het OM eerder achttien jaar cel had geëist tegen de man. Volgens de rechters handelde de man uit noodweer toen de rapper met drie vrienden zijn woning binnendrong. Ook kon niet worden uitgesloten dat de indringers het vuurwapen hadden meegenomen, aldus de rechtbank, dus ook daarvoor kreeg de man geen straf. Rapper ‘Rel’ zou met vijf anderen het huis van Jason B. hebben bestormd om drugs, geld en een gouden ketting terug te halen die B. eerder zou hebben gestolen.

Volgens openbare aanklager Ietje Vermeulen van het OM in Leeuwarden was het een ingewikkelde zaak. ,,De officier van justitie was het oneens met de uitspraak van de rechtbank. Maar toen we het vonnis bestudeerden voor het hoger beroep, bleek de uitspraak zo gek nog niet.” (ANP)

De Volkskrant – 13/01/11, 00:00

AMSTERDAM De politie heeft woensdag opnieuw twee mannen aangehouden op verdenking van uitbuiting van prostituees. De eigenaren van escortbureau Pleasure-escort.nl hebben zich zelf gemeld op het politiebureau, meldt hun advocaat. Hij ontkent dat de vrouwen werden gedwongen of uitgebuit.

Pleasure-escort heeft een vergunning en biedt voornamelijk jonge vrouwen uit Oost-Europa aan. Die kunnen worden besteld via de website, waarna een chauffeur ze naar een hotelkamer of woning brengt.

Het verdienmodel is volgens advocaat Serge Weening helder: als een klant 160 euro per uur betaalt, ontvangt de prostituee 50 euro. Het escortbureau houdt na betaling van de chauffeur circa 85 euro over. Na afdracht van btw, loonheffing en inkomstenbelasting resteert nog 30 euro. ‘Ik noem dat geen uitbuiting’, zegt de raadsman. ‘De grootste uitbuiter is de belastingdienst.

De eigenaren van Pleasure-escort, Arne S. (33) en Steffen B. (29), zitten vast op verdenking van mensenhandel. De oud-student en een ex-medewerker van een telecombedrijf probeerden volgens Weening juist een net escortbedrijf te draaien.

‘Met respect voor de vrouwen, zonder foute types.’ Hij verwijt het justitie buitenproportionele middelen in te zetten, zoals een sms’je naar honderden vaste klanten. ‘Die komen dus nooit meer terug.’

Beide verdachten exploiteren meer websites, waar dezelfde vrouwen worden aangeboden. Die heeft de politie niet gesloten. ‘Dat is hypocriet. Kennelijk had justitie behoefte aan een mediastunt.’ De eigenaar van het tweede escortbureau dat dinsdag werd gesloten, Zuzana.com, heeft te horen gekregen dat een escortmeisje een aanklacht tegen hem heeft ingediend. Het gaat om een ruzie om 800 euro, stelt diens zakenpartner.

De zakenpartner begint een tegenactie zodra Zuzana.com weer in de lucht is. Hij wil zijn vaste klanten een sms sturen met het verzoek de politie te vertellen over hun ervaringen met de vrouwen. ‘Niemand werd gedwongen.’

Volgens justitie leverde de sms-bom tientallen reacties op. ‘Van klanten die ons willen helpen tot mensen die zeggen nooit een escortmeisje te hebben besteld.’ De woordvoerder erkent dat zo’n bericht schadelijke gevolgen kan hebben voor klanten en escortbureaus, maar het maatschappelijk belang weegt volgens hem zwaarder. ‘We willen deze zaak oplossen en mensen bewust maken van misstanden in de escortbranche en hotels.’

donderdag, 20 januari 2011 – door Niki van der Naald en Theo Sniekers

De rechter heeft gesproken. Forse straffen werden gisteren uitgedeeld in het grote corruptieproces. De rechters nemen het de veroordeelden kwalijk dat ze het imago van de onkreukbare overheid hebben aangetast.

Het is slikken voor voormalige regiomanager Mark J. van wegenbouwer Janssen de Jong infra. Niet alleen omdat de rechtbank hem zojuist een forse straf heeft opgelegd voor het omkopen van Limburgse ambtenaren: 24 maanden cel waarvan 10 voorwaardelijk. Maar ook omdat het vonnis veel zwaarder uitvalt dan dat van J.’s voormalige baas, algemeen directeur Rob A. Die krijgt ‘slechts’12 maanden cel(6 voorwaardelijk). „De grondwerker wordt harder gestraft dan de directeur” bromt J., die er verder het zwijgen toe doet. Het openbaar ministerie had ook tegen beide verdachten gelijke straffen geëist: 24 maanden cel waarvan 6 voorwaardelijk.Vooral J. onderhield de contacten met de omgekochte ambtenaren en gaf hen veel contant geld en andere giften. Maar A. was daarvan op de hoogte en ook medepleger,redeneerde het OM. Hij floot zijn ondergeschikte J. in ieder geval niet terug. Dat laatste nemen de rechters A. ook kwalijk. Maar dat hij van de kwalijke praktijken op de hoogte was, betekent nog niet dat hij medepleger is. „Daar zijn we het ronduit mee oneens”,reageert hoofdofficier van justitie Cees van Spierenburg op het door de rechtbank gemaakte onderscheid tussen A. en J. „Deze hoofdverdachten hebben alles samen gedaan.” De kans dat het OM in beroep gaat tegen het vonnis van A. is dan ook reëel.

Ook al valt de straf voor A. een stuk lager uit dan geëist en ook al zijn vier van de vijftien verdachten vrijgesproken, toch is Van Spierenburg tevreden. Elf flinke veroordelingen staan er op de teller. En voor zeven veroordeelde ambtenaren zijn de straffen nagenoeg gelijk aan de eisen. De ontslagen provincie ambtenaar Jan S. krijgt het het zwaarst te verduren:15 maanden cel waarvan 3 voorwaardelijk. Zelfs met aftrek van de twee maanden voorarrest moet hij nog geruime tijd de gevangenis in, als hij ook in beroep wordt veroordeeld. Dat geldt voor nog drie andere ex-ambtenaren. S.,samen mijn zijn eveneens veroordeelde vrouw een van de weinige aanwezige veroordeelden, oogt onthutst. „Nee.We zeggen niets”, is het enige dat ze kwijt willen, nadat ze het verdict hebben aangehoord.

„We wilden een voorbeeld stellen met onze stevige eisen.Anderen afschrikken”, verklaart hoofdofficier Van Spierenburg. De rechters zijn daar kennelijk in meegegaan, analyseert hoogleraar criminologie Hans Nelen van de Universiteit Maastricht. Uit onderzoek van Nelen en zijn Amsterdamse collega Leo Huberts bleek dat rechters maar zelden onvoorwaardelijke celstraffen opleggen in corruptiezaken. Dat bleek bijvoorbeeld in de jaren negentig bij de corruptieprocessen tegen Limburgse ambtenaren en bestuurders. Dat pakt in de JaJo-zaak dus heel anders uit. Nelen: „Verhoudingsgewijs zijn er redelijk zware straffen opgelegd.Wat ik uit de vonnissen lees, is dat de rechtbank benadrukt dat de vereiste onkreukbaarheid van de overheid is geschaad.” Dat klopt.Volgens de rechtbank hebben de omkopende wegenbouwers en omgekochte ambtenaren het vertrouwen van de burger in de overheid aangetast. En de provincie, gemeenten en andere bedrijven benadeeld. Een direct verband tussen giften en de door ambtenaren verleende tegenprestaties is vaak moeilijk te bewijzen, verklaren de rechters. Maar het is voldoende dat ze wisten waarom ze in de watten werden gelegd en JaJo ook bevoordeelden.

Bij ex-ambtenaar Ton B. van Sittard-Geleen ligt dat heel genuanceerd. Hij accepteerde weliswaar een verboden – en later als lening ‘vermomde’ gift van twintig mille, maar gaat toch vrijuit. Hij zette JaJo bewust op het verkeerde been door een te lage inschrijfprijs van een concurrent bij de aanleg een parkeerplaats door te geven. Daar door schreef JaJo tienduizenden euro’s lager in,ten voordele van de gemeente. „Het voelt voor hem als een overwinning op Spanje in de finale van het WK voetbal” zegt B.’s advocaat Ivo van de Bergh. De Heerlense ambtenaar Fred P., ex-persoonlijk medewerker van de vroegere burgemeester Toine Gresel, kan even eens juichen. Hij krijgt wel een ‘oorvijg’ omdat hij wel degelijk een hoge gift kreeg, maar er is geen bewijs dat A. de pr-medewerker tot een tegenprestatie wilde verleiden. Maar alle gejuich is onder voorbehoud.Want betrokkenen kunnen, en zullen vermoedelijk ook in beroep gaan.

Geen informatie beschikbaar.

januari 2011 – door Noël van Bemmel en Menno van Dongen

Escortbedrijven Politie en justitie sluiten websites

AMSTERDAM – Politie en justitie hebben de aanval geopend op de escortbranche. Dinsdag heeft de Nationale Recherche de websites van twee escortbureaus afgesloten. De eigenaren worden verdacht van betrokkenheid bij mensenhandel en uitbuiting. Twee mannen zijn aangehouden, een derde wordt gezocht.

De verdachte bedrijven, Zuzana.com en Pleasure-escort.nl, boden meisjes uit Oost-Europa aan die hun diensten verleenden in hotels langs de snelweg. De politie heeft een sms-bericht gestuurd aan 1.300 klanten van deze bureaus. Daarin staat: ‘Deze site biedt vermoedelijk slachtoffers van mensenhandel aan. De politie vraagt uw hulp.’ ‘Het is voor het eerst sinds de opheffing van het bordeelverbod, in 2000, dat we op deze manier optreden tegen escortbedrijven’, zegt een justitiewoordvoerder. ‘Dit is nog maar het begin. Deze branche kan rekenen op onze blijvende aandacht.’ Raamexploitanten en bordeelhouders worden sinds de !egalisering van prostitutie vrij streng gecontroleerd, maar gemeenten houden gebrekkig toezicht op escortbedrijven. De politie vermoedt grove misstanden in deze branche, zoals dwang en uitbuiting. Daarvoor zouden in deze zaak bewijzen zijn gevonden. De recheche kreeg vorig jaar een tip via Meld Misdaad Anoniem. Onderzoek leverde aanwijzingen op dat medewerkers van pleasure-escort.nl wisten dat hun prostituees werden uitgebuit. Zij moesten volgens de politie een groot deel van hun verdiensten afstaan.

Prostituees waren bekend uit pornofilms

De recherche verdenkt Zuzana.com van het werven van Oost-Europese prostituees. Dat valt in het Wetboek van Strafrecht onder vrouwen aan die door heel Europa reizen en klanten ontvangen in hotelkamers en appartementen. Op de website stond wie in de stad was. ‘Het is net een reizend drcus’, aldus de justitiewoord voerder. Zuzana spreekt tegen dat vrouwen zijn geworven. Het bedrijf beschikt over een bestand van 150 prostituees, veelal uit Tjechië en Hongarije, verLelt een zaken partner, die is ondergedoken. ‘De meisjes mailen en sms’en ons met de vraag of ze weer mogen komen’, stelt hij. ‘Er is een wachtlijst van enkele maanden.

Ln de praktijk huurde Zuzana twee of drie hotelkamers in het Van der Valk hotel bij Schiphol of in het Ibis hotel bij Badhoevedorp. Zij verbleven daareen week en ontvingen twee tot vijf klanten per dag. Die bleven doorgaans een uur en betaalden ieder 200 euro. De 32-jarige eigenaar Mark H., die dinsdag is opgepakt, wierf klanten via zijn site. Het bedrijf begon acht jaar geleden met drie meisjes. Het bureau groeide stormachtig, mede dankzij prostituees die bekend waren uit pornofilms ‘Daar verdienen zij slechts 400 euro voor een zware opnamedag. Hun bekendheid levert echter extra klanten op als escort. Dat werk is makkelijker en betaalt beter’, zegt de zakenpartner In het begin verdiende Zuzana alleen 500 euro voor een advertentie op de site. Later nam het bedrijf meer taken op zich. ‘De meisjes wilden dat wij hun afspraken maakten.’ Het bureau betaalde de helft van de reis- en hotelkosten. ‘We kregen korting, hotels waren blij met ons’. De prostituees staan 40 procent van hun verdiensten af aan het bedrijf. Ze zouden per week2.SOO à 3.000 euro overhouden.

Drie maanden geleden lieten Van der Valk en Ibis weten dat de prostituees niet langer welkom waren. Sindsdien huurt Zuzana naar eigen zeggen drie appartementen in Amsterdam en Den Haag. Eén per meisje, anders geldt de woning als bordeel en daarvoor ontbreken de papieren. Zuzana heeft vergeefs een vergunning aangevraagd. De zakenpartner zegt dat H. een half jaar geleden ook is gearresteerd op verdenking van mensenhandeL Toen zijn alle prostituees van Zuzana verhoord. Het OM eiste volgens hem 18 maanden celstraf, maar de rechter liet H. begin december 2010 vrij wegens gebrek aan bewijs. Eind 2009 stelden politie, OM en Koninklijke Horeca Nederland een ‘handreiking’ op om illegale hoteltegen te gaan. Daarin staat onder meer dat kamermeisjes en receptionisten moeten opletten of vrouwelijke gasten niet de hele dag in hun hotelkamer zitten en vaak schone lakens bestellen. Volgens Frans Hazen vanKoninldijke Horeca Nederland is het tijd dat horeliers actiever ingrijpen. ‘Er moet een tandje bij.’ Hazen belooft meer samen te werken met de politie. ‘Ieder hotel heeft een maatschappelijke functie. Wie welbewust prostitutie toestaat, riskeert royement en dus ook zijn reputatie.’ De Van der Valk hotelketen laat weten dat zij onmogelijk kan controleren wat er allemaal in hotelkamers gebeurt.

JACHT op HOTELSEKS

Twee leden van de bende van de Roemeense Gheorghe O., die deze week werden gearresteerd De gewraakte escortwebsites zijn inmiddels uit de lucht. Klanten van de dames kregen een sms’je van de politie.

DEZE WEEK LEGDE DE Nationale Recherche twee websites met foto’s van blote dames plat. Er volgden enkele arrestaties en huiszoekingen. Nou en? Het onderzoek behelst echter veel meer dan dat. Een jaar lang dook de politie met vergaande methoden in de verborgen wereld van betaalseks. Bekende hotels langs de snelwegen zijn het verdekte domein geworden van keiharde criminelen en hun Oost-Europese seksslaven. Met als klant: werknemers en zakenlui, onderweg voor de baas. Tal van moeilijke momenten, toen uitkwam dat de recherche hen observeerde. En deze week ontvingen ze ook nog een sms.

AMSTERDAM – Dit was niet wat de Roemeense had verwacht. Na een klop bij het opgegeven kamernummer, werd de deur niet geopend door een man in onderbroek, maar door een jonge, knappe vrouw. De legitimatie van Caroline maakte alles duidelijk. Politie!

De dag van de grote operatie glimlacht de rechercheur. „Die verbijstering op haar gezicht… In de kamer wachtten de collega’s en de tolk. Wat komt u doen? Niks, zeiden sommigen. Anderen draaiden er niet omheen, of reageerden geroutineerd. Die hadden eerder met de politie te maken gehad.”

Besteld worden door een undercover van de politie; voor pooiers is het onprettig, als handel geen handel blijkt. Zeker als dames uit de ’voorraad’ vertellen dat ze onder dwang werken. Nog vele malen onprettige was het voor de mannen die afgelopen jaar werden geobserveerd bij de hotels. In maar weinig gezinnen zal de confrontatie die de echtgenoot met de politie had uitgebreid zijn besproken.

Teamleider bij de nationale recherche Pel Timmer, praat er zakelijk over: „Betaalde seks is 150 euro. Daarvan is 75 euro voor de vrouw zelf, die weer 25 euro aan de snorder moet betalen. De rest is voor de pooier. Maar die bewaart ook het geld voor de vrouw, ze krijgt het pas na maanden.”

De teamleider kan het weten. Maandenlang werden alle telefonische bestellingen beluisterd en genoteerd. Vervolgens kwam een observatieteam in actie, om de vrouwen en hun chauffeurs te volgen. Zodra de OostEuropese vrouwen de hotels binnengingen, werden ze ongemerkt gevolgd door een rechercheur.

Daarna werd er keurig gewacht bij de hotelkamers. Pijnlijk werd het zodra de mannen de kamer of het hotel verlieten. Zij werden dan direct door rechercheurs aangesproken. „Goedemiddag meneer, politie. Wat hebt u binnen gedaan?” zegt Timmer.

„We vroegen hun of ze betaalde seks hadden gehad. Ook wilden we weten of hun dingen aan deze vrouwen waren opgevallen.” Ontkennen had weinig zin. De bestellingen van de dames waren vastgelegd op een telefoontap, net zoals de mobiele nummers van klanten.

Foto’s

„We lieten hun foto’s zien van de websites. Deze mevrouw had u toch uitgezocht? Weet u dat ze illegaal als prostituee werkt? Na al hun gegevens te hebben genoteerd, mochten de heren gaan.”

De wereld van escort, netkousen, hotelkamers. Hij was jarenlang verborgen voor de politie. Onder leiding van officier van justitie Warner ten Kate van het landelijk parket, begon in januari 2010 het eerste grote landelijke onderzoek naar de structuren daarachter.

Bij de legalisering van de prostitutie klonk in de seksbranche dat illegale hoeren in ’de achterkamertjes’ zouden verdwijnen. Maar waar waren die achterkamertjes?

Dat vrouwen niet zelden onder dwang werken, hadden andere onderzoeken al uitgewezen, zoals naar de beruchte pooier Saban Baran.

Bij de Nationale Recherche boog een groep van tien rechercheurs en recherchekundigen, onder wie Caroline en teamchef Pel Timmer, zich over de vraag waar de illegale hoeren nu werken. Caroline: „We keken eerst naar advertenties in kranten en op internet. Geleidelijk aan werd duidelijk dat er grofweg twee werkwijzen waren. We wilden daarvan alle stappen in beeld brengen.”

Het is dinsdagavond, de dag van een tweede grote politieactie. Om zes uur ’s ochtends zijn rechercheurs en leden van arrestatieteams gebriefd in een kantoorpand in Amsterdam Zuid oost. In bijzijn van Ten Kate is het draaiboek doorgenomen. Er zal op verschillende adressen worden binnengevallen. Politie en justitie willen in enkele uren grote slagen maken.

Er moeten arrestaties en huiszoekingen worden verricht, maar ook moeten specialisten belangrijke servers veiligstellen bij een Amsterdams computerbedrijf. Daar moeten twee sites worden overgenomen; zuzana.com en pleasure-escort.nl . Tevens is er een lange lijst met mobiele telefoonnummers van klanten. Die is tot stand gekomen door maanden alle verkeer op twee escortsites af te tappen, net als de telefoonlijnen.

Ten Kate: „Het doel is op onorthodoxe wijze te werken en om op slimme wijze zo veel mogelijk effect te bereiken.” Later die ochtend zal hij groen licht geven voor een actie die in menig huishouden vragen zal hebben opgeroepen. Hij laat aan ruim 1300 klanten een sms sturen, en ’s middags nog een keer: Dit nummer had contact met zuzana.com. Deze site biedt vermoedelijk slachtoffers van mensenhandel aan.

In Lisse wordt de verdachte Marco H. opgepakt, de beheerder van de aanbodsite voor betaalde seks Zuzana, een online boekingscatalogus met veel grote borsten en tot seksbom gefotoshopte meisjes. In de Haagse wijk Ypenburg en de Amsterdamse woonwijk IJburg volgen invallen. Hoofdverdachte is de Nederlander Alex van de B., die de site oprichtte. De crimineel, die nog vier jaar in Frankrijk moet uitzitten, blijkt echter gevlogen… Hij wordt twee dagen later alsnog opgepakt.

Hij werkte telkens met groepen vrouwen die hem uit het Oostblok werden geleverd, zo heeft de recherche ontdekt. „Eerst werkten ze een week in Amsterdam. Daarna ging de groep op reis”, zegt Timmer. „Vervolgens werkten ze een week in Parijs, om weer door te gaan naar Rome. De vrouwen werden voorgesteld als voormalige pornoactrices en fotomodellen. Als de groep vertrok, kwam een andere groep vrouwen aan, die weer een week in de hotels werkte.”

Het is een voorlopige climax na een jaar van graven en spitten in de escortbranche, op zoek naar de geheime ’achterkamertjes’.

Korpschef Ruud Bik, de hoogste baas van het KLPD en de Nationale Recherche, kondigde op 4 januari de actie in bedekte termen al aan. Hij sprak zijn grote zorg erover uit dat gedwongen prostitutie door Oost-Europese vrouwen was verschoven naar „grote hotelketens”.

Achterkamertjes

De achterkamertjes bleken minder achteraf dan was voorspeld. De prostitutie speelt zich de laatste jaren gewoon af onder de ogen van iedereen die wel eens stopt bij een hotel langs de snelweg. De klant is geen kansloze man in lange jas, maar vaak een keurig geklede werknemer, die onderweg een uurtje vrijaf neemt.

Caroline: „De twee varianten, hebben vooral te maken met hoe de vrouwen worden aangeboden. Bij de eerste worden vrouwen ’besteld’ en op afspraak naar hotels gebracht, waar de klant een kamer heeft geboekt. Een andere manier is dat jonge vrouwen juist zelf worden ondergebracht in hotelkamers of appartementen. Klanten worden dan naar die locaties gestuurd volgens een schema waarmee vrouwen zo veel mogelijk klanten in een dag kunnen afwerken.”

De eerste politieactie trok minder aandacht dan die van dinsdag, maar was niet minder belangrijk. Die richtte zich al in oktober op een bende Roemenen. Het team achterhaalde dat de Roemeense Gheorghe O. uit de plaats Botesani telkens opnieuw ladingen van jonge vrouwen samenstelde. Teamleider Timmer: „Het is een arme streek, waar jonge vrouwen net 200 euro per maand kunnen verdienen. Gheorghe O. hield hun voor dat ze zoveel bij hem al op een avond kregen. Sommigen wisten wat ze moesten doen, anderen dachten dat ze in de horeca gingen werken.”

Officier van justitie Ten Kate: „Als op zo’n manier misbruik wordt gemaakt van de economische situatie, zien we die vrouwen ook als slachtoffer van mensenhandel.”

Gheorghe O. werkte met een feilloos systeem. Hij liet met zijn BMW X6 telkens een groep vrouwen naar Nederland brengen, waar ze werden ondergebracht in hotels en later appartementen. Timmer: „Hij leverde zo vermoedelijk al jaren vrouwen aan Nederland en andere landen.”

Bij observaties werden de bendeleden op beeld vastgelegd. Dat gold ook voor hun contacten met de vrouwen. „Schrijnende taferelen”, zegt hij. „Het verdiende geld van de vrouwen wordt bewaard door de pooiers. Alles wat ze nodig hebben, zoals eten, drinken, condooms, handdoeken, kleding en lingerie, wordt van hun loon afgehaald. Er blijft nauwelijks iets over. We zagen een vrouw op een zomerdag zelfs om geld vragen voor een ijsje aan haar pooier…”

Het onvoorspelbare reisgedrag van de bendeleden, maakte het aanvankelijk moeilijk een actie te plannen. Maar begin oktober kon een val worden gezet. Ten Kate: „Een van de bendeleden trouwde, in bijzijn van de hele groep in Botesani.” Het zou een driedaags huwelijk worden, volgens traditie rijkelijk overgoten met slivovice (pruimenjenever).

Timmer: „Dit was een cruciaal moment. Ze waren allemaal bij elkaar. Op de derde ochtend van het trouwfeest, op 10 oktober, is de hele groep door een Roemeens arrestatieteam van hun bed gelicht.” Gheorghe O. en zeven andere bendeleden wacht nu in eigen land een proces wegens mensenhandel.

Daarna werden de laatste stappen gezet naar een Nederlandse dadergroep, die op eenzelfde wijze vrouwen kreeg aangeleverd. Zij werden aan de man gebracht op de sites zuzana.com en pleasure-escort.nl. Volgens Timmer beschikt de politie inmiddels niet alleen over verklaringen van slachtoffers van mensenhandel, die als seksslaaf zijn ingezet, maar ook van hoerenlopers.

Verliefd

„Klanten die we ondervroegen, leverden een schat aan informatie. Een man legde zelfs zeer uitgebreide verklaringen af. Hij was verliefd geworden op een prostituee, waardoor hij alles van haar wist. Over hoe zij in Nederland was beland en daar onder dwang werkte.” Ook na de sms-bom onder klanten, meldden zich deze week tientallen mannen en enkele vrouwen.

„Een deel van de klanten zegt niet te weten dat de vrouw slachtoffer was van criminelen”, zegt Timmer. „Zij hadden niet naar legitimatie of een vergunning gevraagd. Ze gaven hun hormonen voorrang.” Deze week volgden meer arrestaties. De twee eigenaren van een reeks sekssites, waaronder pleasure-escort.nl, die dames in hotels leverden, werden eveneens in de boeien geslagen. Ook aan de Nederlandse ondernemers Arne S. en Stefan B. is medewerking aan mensenhandel ten laste gelegd.

„Onbegrijpelijk”, zei hun advocaat mr. Serge Weening in een reactie. „Dit zijn nette zakenlui! Een van hen heeft zelfs literatuur gestudeerd. Juist zij willen helemaal niks weten van gedwongen prostitutie. Ze vormen het grootste escortbedrijf in ons land. Hun arrestatie is een groot misverstand.”

Teamleider Pel Timmer zegt dat er grote geldstromen moeten zijn, maar dat alle betalingen contant zijn. „Nergens zijn grote sommen aangetroffen. Het wordt dus elke dag afgevoerd. Zelfs een jaar onderzoek leverde geen volledig beeld op. Deze criminelen bezitten op papier niets. Alles is versluierd. We hebben meer vragen; boven deze mensen zitten ongetwijfeld ook weer criminelen… We pakken het nu van onderaf aan. Daarmee raken we ook hen.”