BOUWFRAUDE Openbaar ministerie onderzoekt corruptieverdenking bij project in Voerendaal

SITTARD – De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) verdenkt vijf Limburgse bouwbedrijven van het maken van verboden prijsafspraken. Een woordvoerster van de NMa heeft dit gisteren bevestigd. Een van de verdachte aannemers zou Janssen De Jong Infra zijn, het bedrijf dat ook een cruciale rol speelt in de corruptieaffaire die het openbaar ministerie nu onderzoekt. Welke vier andere bedrijven verdacht worden, is nog niet bekend. Justitie verdenkt drie medewerkers en een oud-werknemer van Janssen de Jong van het omkopen van zeven ambtenaren. Zij zouden medewerkers van de provincie en enkele gemeenten in ruil voor gevoelige informatie over bouwprojecten hebben omgekocht met onder meer auto’s en reisjes. De Steinse ambtenaar David G. is opgepakt op verdenking van corruptie bij een project in Voerendaal.

Bouwbedrijf Janssen de Jong Groep, moeder van het van corruptie verdachte Limburgse Janssen de Jong Infra, verdubbelde in achtjaar zijn omzettot 546 miljoen euro en staat daarmee in de top 10 van Nederlandse bouwbedrijven. De directie wil geen enkel commentaar geven op de aanklacht van corruptie door Infra, reden waarom dinsdag zeven Limburgse ambtenaren zijn aangehouden. Het bedrijfis eerder al betrokken geweest bij bouwfraude en kreeg in 2006 van de NMAeen boete van 592 duizend euro wegens verboden prijsafspraken. Het bedrijf werd in 2002 genoemd door klokkenluider en directeur van Koop Tjuchem Ad Bos. DochterbedrijfWindward Roads zou eerder met Koop Tjuchem hebben afgesproken opzettelijk te hoog op een projectin te schrijven.

Onderling zou zijn afgesproken dat Koop Tjuchem het project zou krijgen.Windward Roads is één van de achttien dochterbedrijven van Janssen de Jong, met bij elkaar 1650 werknemers. De grondleggers van het oorspronkelijk Roermondse bedrijfJanssen & De Jong begonnen al in de jaren ‘90 met het verzamelen van dochters. In 2001 werd het bedrijf door het management en een investeerder overgenomen en ging het verder als Janssen de Jong. Janssen de Jong in ingedeeld in vier divisies.Janssen de Jong Infra, dat verdacht wordt van corruptie, is vooral actiefin Zuid-Limburg en Oost-Brabant. Ook de TwentseWeg- enWaterbouw en deAsfaltcentrale Roermond maken deel uit van de cluster Infra. De tak Projectontwikkeling en Bouw ontwikkelt bouwplannen in een groot deel van oostelijk Nederland. Met de Rabobank vormt het bedrijf Zuidgrond, dat meer dan 63 hectare bouwgrond in steden en dorpen in Brabant en Limburg heeft. Hier kan Janssen de Jong Bouw in de loop der jaren totaal1500 woningen bouwen

De ambtenaar uit Stein die dinsdag door de rijksrecherche werd aangehouden, wordt verdacht van corruptie bij een project in Voerendaal. Daar was de man voorheen werkzaam. Hij is ingesloten, net als vijf Limburgse collega’s.

Al in 2006 deed in Voerendaal het gerucht de ronde dat er iets mis was met de aanbesteding van het ‘Leefbaarheidsproject’ voor de kern Ubachsberg. Er zou een wel erg warme band bestaan tussen ambtenaar David G., en wegenbouwer Janssen De Jong Infra, die het project had binnengesleept. De in België wonende G., inmiddels werkzaam voor de gemeente Stein, is één van de zes Limburgerse ambtenaren die dinsdagochtend werden aangehouden op verdenking van corruptie. Nadat de Belgische politie zijn huis had doorzocht en vergeeft bij de grend had gepost, vatte de rijksrecherche de ambtenaar op de parkeerplaats van het gemeentehuis in Stein in de kraag.

Stein heeft G., die manager beheer, openbare ruimte en accommodaties is, inmiddels tijdelijk op non-actief gesteld. Burgemeester Anton Barske: “We willen voorkomen dat als hij straks vrijkomt, hij zomaar weer het gemeentehuis in kan lopen. Eerst wil ik een goed gesprek met hem voeren.” Het Steinse ambtelijk apparaat is volgens Barske geschokt. “Dit is geen positieve reclame voor het openbaar bestuur in Limburg”, merkt de burgemeester op.

G. vervulde ook zelf enige jaren een rol in dat bestuur. Hij was raadslid voor het CDA in Voerendaal voordat hij die groene gemeente als ambtenaar aan de slag ging. Hij werd hoofd afdeling Beheer. G. is nu aangehouden in verband met corruptie bij een project in Voerendaal, zegt een woordvoerder van het landelijk parket. De momenteel ingesloten man speelde een belangrijke rol bij de aanbesteding van het Leefbaarheidsproject Ubachsberg. Dat deed in 2006 veel stof opwaaien in Voerendaal. De gemeenteraad had 1,1 miljoen euro ter beschikking gesteld voor de herinrichting van het centrum en de doorgaande weg in Ubachsberg. Dat bleek te weinig. Eén van de oorzaken: tegen het geldende aanbestedingsbeleid in, koos het collega niet voor de aannemer die het goedkoopste had ingeschreven, maar voor Janssen De Jong. Dat kostte de armlastige gemeente 240.000 euro extra. De keus voor Janssen De Jong was het gevolg van een geheel nieuwe manier van aanbesteden waarover de gemeenteraad – weer tegen de regels in – pas achteraf werd geïnformeerd. Vier aannemers mochten een offerte indienen op basis van een Design & Construct – model waarmee Voerendaal nog geen enkele ervaring had. Daarbij krijgen de ondernemers veel ruimte om met eigen plannen en ideeën te komen. Bij de beoordeling van de inzendingen was niet alleen de prijs zaligmakend.

“Een subjectief en ondoorzichtig systeem”

Ook voor de presentatie van hun project, de ‘technisch waarde’ ervan en verleende ‘garanties’ konden de onderhands geselecteerde aannemers punten verdienen. Daarbij verleende de door het college benoemde jury ook nog eens bonuspunten. In die vijfhoofdige jury zaten twee medewerkers van Van Heukelom-Verbeek Landschapsarchitecten dat nauw bij het hele project betrokken was. Naast hen drie betrokken ambtenaren van Voerendaal zelf. Een van die gemeentelijke medewerkers maakte later, volgens goed ingevoerde bronnen, een carriereswitch: hij stapte over naar Janssen De Jong. Maar ook David G., hoofd van de afdeling Beheer, maakte deel uit van de jury. Die koos uiteindelijk unaniem voor Janssen De Jong, dat op bijna alle onderdelen ‘uitstekend’ scoorde. In de lokale politiek brieste vooral de raadsfractie Democraten Voerendaal van woede. Huidige fractievoorzitter Patrick Leunissen sprak van een “ondoorzichtig en subjectief” dat tot de dure keuze voor Janssen De Jong had geleid. Zelfs als deze wegenbouwer nog een miljoen euro duurder was geweest, had het bedrijf door het gebruikte systeem de meesten punten gekregen.

Waarom en op wiens initiatief het college voor het Design & Construct-model koos, bleef ook achteraf vraag. Of G. daarbij een sturende rol heeft gespeeld, is onduidelijk. Dat hij in de positie was invloed uit te oefenen, is wel helder. In voerendaal deed en doet in ieder geval het hardnekkige gerucht de ronde dat G. na de aanbesteding rijkelijk door Janssen De Jong werd beloond. Voerendaals in oktober 2008 aangetreden burgermeester Ed Sprokkel wil in ieder geval niet van enig kwaad weten. “De rijksrecherche is hier niet geweest, justitie heeft mij niet gebeld om informatie. Wat die hele aanbesteding Ubachsberg bestreft is destijds, na vragen vanuit de raad en de pers, met de betrokken ambtenaren over de kwestie gesproken. Daaruit bleek dat niets is gebeurd dat het daglicht niet kan verdragen. “Die conclusie is nooit op papier gezet? “Ik heb dat mondeling vernomen.”

Janssen De Jong mag zich ook alvast op de volgende Voerendaalse klus verheugen, kondigt Sprokkel aan. In april mag het bedrijf bedrijventerrein Lindelaufer Gewande opknappen. Welk bedrag daarmee is gemoeid, wil de burgermeester nog niet kwijt. “Daar moet het college eerst mee akkoord gaan.”

ONTUCHT Leraar Landgraaf vrijgesproken

MAASTRICHT – Een 51 jarige leraar bouwtechniek van het Eijkenhagencollege in Landgraaf is gisteren door de politierechter in Maastricht vrijgesproken van ontucht met een 14 jarige leerlinge.

Volgens het meisje heeft de man haar betast in de schaamstreek, maar hij ontkent dat: “Zij wil mij een hak zetten”, vertelde de man politierechter Van den Acker. Waarom zij dat zou willen, wist hij ook niet: “Misschien omdat ik soms wat streng ben en vind dat ze in de werkplaats hun werkkleding aan moeten.”

De moeder van het meisje deed aangifte. Omdat er een getuigen waren die haar verhaal konden staven, zag officier van justitie Heemskerk zich genoodzaakt vrijspraak te vragen. Daar sloot advocaat Weening van de leraar zich bij aan. Ook de politierechter moest uiteindelijk vaststellen dat “er niets ligt wat de aangifte van het meisje bevestigt.”

CORRUPTIE Ambtenaren zouden auto’s en luxe reizen hebben aangenomen van top Janssen de Jong Infra BV

MAASTRICHT – Een nieuwe corruptieaffaire in Limburg. Meer dan honderd rechercheurs vielen gisteren vielen op veertig plaatsen, waaronder vier Limburgse gemeentehuizen en het gouvernement, binnen voor onderzoek naar omkoping door een wegenbouwer.

In totaal zijn elk mensen aangehouden. Het gaat daarbij om zes gemeenteambtenaren (Maastricht, Stein, Nuth, Heerlen (2) en Sprijkenisse), één ambtenaar van de provincie Limburg, drie functionarissen van bouwbedrijf Janssen de Jong Infra BV en een oud-manager van dat bedrijf.

De ambtenaren worden verdacht van het schenden van hun ambtsgeheim. Zij zouden het bouwbedrijf aan vertrouwelijke informatie over aanbestedingen hebben geholpen. Bij de invallen is een honderdtal verhuisdozen vol documenten in beslag genomen en is een groot aantal computer bestanden gekopieerd voor onderzoek. Volgens het openbaar ministerie betreft het onder meer „een groot aantal documenten van alle verdachte projecten waarbij het bouwbedrijf in het verleden betrokken is geweest”.

De medewerkers van Janssen de Jong Infra zouden de ambtenaren hebben omgekocht met auto’s, kaartjes voor sportwedstrijden, concerttickets, luxe reizen en exclusieve etentjes. In ruil voor de giften kregen ze informatie over de aanbesteding van wegwerkzaamheden en rioolverbeteringen van gemeenten en provincie, vermoedt de rijksrecherche. Om welke projecten het gaat, is niet bekendgemaakt. Niet alleen de betrokken overheden kregen de recherche op bezoek, ook de woningen van de aangehouden ambtenaren zijn doorzocht. Verder viel de rijksrecherche de vestigingen van Janssen de Jong Infra in Meerssen, Horst en Breda, en de woonhuizen van twee medewerkers in Landgraaf binnen.

Algemeen directeur Henk Cuppen van het bedrijf wilde gisteravond geen commentaar geven op de invallen en beschuldigingen. De advocaten van de verdachten weigerden gisteravond commentaar. Woordvoerder Wim de Bruin van het Landelijk Parket sluit meer aanhoudingen niet uit. Er is geen enkele aanwijzing dat ook politici bij het corruptieschandaal zijn betrokken. De rijksrecherche kwam de zaak ongeveer anderhalf jaar geleden op hetspoor, toen ze een andere zaak onderzocht. De betrokken overheden reageren geschokt op de aanhoudingen. Gouverneur Léon Frissen vreest dat het imago van de provincie hoe dan ook schade oploopt.

Heeft Limburg niets geleerd van alle corruptieaffaires van de afgelopen twintig jaar? De gisteren door Justitie geïnitieerde arrestatie van Limburgse ambtenaren en wegenbouwers doet vermoeden dat het bouwfraudevirus nog volop in deze provincie rondwaart.

Begint het feest opnieuw? De reactie van advocaat Theo Hiddema op de aanhouding van Limburgse ambtenaren en wegenbouwers omdat ze verdacht worden van betrokkenheid bij een mogelijk ongekend groot corruptieschandaal, spreekt boekdelen. Hiddema trad regelmatig op als raadsman in grote bouwfraudezaken. Zo verdedigde hij in 1989 de Sittardse aannemer Lou Schreurs die beschuldigd werd van het maken van illegale prijsafspraken en in 1994 provincieambtenaar Wil en Vlijmen voor het aannemen van duizenden guldens smeergeld van bouwbedrijven. Dat die zaken voor het eerst begin jaren negentig aan de oppervlakte kwamen in Limburg wekte weinig verbazing. Maar de niet te bedwingen drang tot het aannemen van steekpenningen en maken van prijsafspraken bleek niet alleen een puur Limburgs ‘virus’. De bouwfraude-enquête in 2002 toonde aan dat de corruptiezaken uit Zuid-Limburg slechts het topje van de ijsberg waren. Tientallen bouwfraudezaken kwamen in de loop van de jaren aan het licht. De meeste opmerkelijke conclusie was vooral dat de overheid zelf had zitten slapen. Het toezicht op de bouwwereld schoot tekort. Nieuwe afspraken over aanbestedingen en gedragsregels voor ambtenaren moesten een einde maken aan het corrupte gedrag in de bouwwereld en bij gemeenten. Gedrag dat zich eind jaren tachtig voor het eerst zo pontificaal manifesteerde in Limburg. Het is 16 augustus 1989 als aannemer Lou Schreuers uit Sittard bij de onderzoeksrechter in Maastricht verklaar dat “in de bouwwereld iedereen opzetgelden betaalt of ontvangt”. Opzetgelden waren de bedragen die Schreurs en collega-bouwbedrijven in het geheim afspraken om offertes te verhogen. De laagste inschrijver, die de opdracht kreeg, verdeelde dat opzetgeld later onder de andere inschrijvers. Schreurs was de enige die veroordeeld werd. Voor het eerst maakte Nederland kennis met wat al tijdens een rechtszaak in 1990 ‘een ingekankerd gebruik in de bouwwereld’ werd genoemd. Voor 1987 kwamen in het hele land al wegenbouwers en aannemers bijeen om voor een aanbestedingsronde prijsafspraken te maken.

Vooral de Limburgse wegenbouw bleek last te hebben van een chronisch corruptievirus. Bouwbedrijven gaven gif toe dat er illegale prijsafspraken werden gemaakt, maar bezwoeren dat die praktijk begin jaren negentig definitief tot het verleden behoorde. “Bouwfraude? Daar doen we niet meer aan”, verklaarde bijvoorbeeld de directeur van Laudy bouwbedrijven in Sittard tegen de politie. Een collectieve leugen van de bouwwereld, zo bleek later. Gesteund door gemeentelijke en provinciale ambtenaren die geen nee konden zeggen tegen steekpenningen in de vorm van vakantiereisjes, nieuwe auto’s of etentjes. Uit de boekhouding van een aannemer in Rijswijk bleek dat in Limburg tot 2002 bij zeker vijftien bouwprojecten sprake was van illegale werkafspraken. De Jongen Groep uit Landgraaf kwam daarbij duidelijk naar voren. De werken omvatten onder meer het Atrium Ziekenhuis en de Hogeschool Zuyd in Heerlen. Midden jaren negentig werd in een reeks bouwaffairezaken al duidelijk dat de banden tussen ambtenaren en de bouwwereld erg nauw waren. Burgemeester Wiel Vossen uit Gulpen werd veroordeeld wegens het aannemen van steekpenningen uit de bouwwereld. In Maastricht bood de gemeente een groep aannemers en wegenbouwers bescherming door de concurrentie niet uit te nodigen bij een aanbesteding. Een percentage van de aanneemsom werd aan de wethouders zelf gegeven.

In 1996 moest een journalist van deze krant aan burgemeester Constand Nuytens van Valkenburg vertellen dat de aanbesteding van een wegenproject in zijn gemeente doorgestoken kaart was. Al van tevoren hadden de vijf inschrijvende wegenbouwers afgesproken dat aannemer Baars uit Landgraaf de goedkoopste zou zijn met 130.000 gulden. Hoewel Baars, vorige jaar overleden, vrijgesproken werd van valsheid in geschrifte, werd hij in 1997 wel schuldig bevonden aan deelname aan het kartel van wegenbouwers dat vijftien jaar lang het werk verdeelde in Maastricht. In de jaren daarna leek het wat stiller te worden, maar regelmatig doken namen van Limburgse bouwbedrijven weer op in mogelijke corruptie-schandalen. De collectieve leugen hield aan. Zoals een betrokkene uit de nieuwe steekpenningen-affaire gisteren tegenover deze krant verklaarde: “Omkoping in de bouwwereld? Dat is iets uit een grijs verleden. Uit de tijd van Baars, de vorige eeuw. Nu gebeurt dat echt niet meer hoor.”